Περιηγήσεις στη Μάνη

Μάνη: «Όμορφη και αγέρωχη»

Η Μάνη είναι ένας τόπος ιδιαίτερος, μοναδικός και όχι μόνο γιατί δεν υποδουλώθηκε ποτέ. Είναι ένας τόπος κτισμένος με πέτρα πάνω στην πέτρα και θαρρείς πως αν πλησιάσεις το αυτί σου, θα ακούσεις τα λιθάρια να σου ψιθυρίζουν περιπέτειες πειρατών, ιστορίες πόνου, βεντέτες. Θα ακούσεις κλαγγές από όπλα, θα νιώσεις το μόσχο των ανθρώπων να επιβιώσουν σε αυτή τη σκληρή, πέτρινη γη, που δύσκολα φυτρώνει κάτι.

63606_133778610117120_1733650600_n
Γερολιμένας

Το ταξίδι στη Μάνη δεν είναι απλό πράγμα. Είναι ταξίδι στην καρδιά. Το φοβερό αυτό μεσαίο πόδι της Πελοποννήσου προκαλεί σεβασμό, αλλά και σε αγριεύει, ενώ πάντα βάζει τους δικούς του όρους για να σε δεχθεί. Ήθη και έθιμα που παρ’ όλες τις αλλαγές που έφερε η σύγχρονη ανάπτυξη, θυμίζουν και σήμερα πως εδώ στη Μάνη διαμορφώθηκε ένα πολύ κλειστό σύστημα αξιών με πυρήνα του τη γενιά, το γένος, την οικογένεια που συχνά είχε ανταγωνιστικές σχέσεις, όχι μόνο με τους ξένους επιδρομείς, αλλά και με τις άλλες Μανιάτικες οικογένειες. Διαφορές που δεν λύνονται πάντα με ειρηνικό τρόπο (βεντέτες). Το είδος της ζωής τους μέσα από αυτά τα κλειστά σύνολα σφράγισε τα ήθη και τα έθιμα τους. Σφράγισε και την ιστορία ενός τόπου, που όμοιός του δεν υπάρχει στην Ελλάδα ολόκληρη.

oitilo04
Οίτυλο από το κάστρο Κελεφά

Σχετικά με το όνομα της υπάρχουν αρκετές εκδοχές. Πιο σωστή θα μπορούσε να θεωρηθεί αυτή του καθηγητή Ε. Πεζόπουλου που λέει πως προέρχεται από το αρχαίο επίθετο «μανός» (στο θηλυκό του γένος) που σημαίνει γυμνός από βλάστηση. Ωραία ακούγεται και η εκδοχή που λέει πως όλοι οι ναυτικοί που περνούσαν από το ακρωτήριο Ταίναρον φώναζαν «Μάινα τα πανιά!», οπότε έμεινε στη χερσόνησο το όνομα Μάινη. Σύμφωνα με μια άλλη άποψη ονομάστηκε έτσι από τη λατινική λέξη Manus που σημαίνει χέρι-επειδή οι ναυτικοί που παρέπλεαν το ακρωτήρι Ταίναρο όταν αντίκριζαν το σχήμα της ξηράς τους θύμιζε ένα χέρι-γι’ αυτό ονόμαζαν την περιοχή Brazzo di Maina. Η ιστορία της Μάνης είναι μεγάλη και στον Όμηρο, βρίσκουμε τις πρώτες αναφορές σε πόλεις της, όπως την Καρδαμύλη ή το Βοίτυλον.

Μια Μάνη είναι η Έξω και άλλη μια είναι η Μέσα. Καμιά δεν είναι ίδια με την άλλη, καμιά δεν είναι η ομορφότερη. Αρκετά χρόνια πριν στη Μάνη θα μπορούσες να συναντήσεις ίσαμε 140 και πλέον χωριά, χτισμένα με πέτρα, διασκορπισμένα μεταξύ τους σε μικρές αποστάσεις, σαν μια συστάδα οικισμών που έμοιαζαν να ανήκουν σε μια τεράστια απλωμένη πόλη, στημένη σε τραχύ και άνυδρο τοπίο. Τα περισσότερα όμως ερήμωσαν, είτε από τις εμφύλιες συγκρούσεις είτε από τους πολέμους με τους Τούρκους.

Πολύ αργότερα ήρθε η μαζική μετανάστευση για να ολοκληρωθεί η εικόνα της ερήμωσης. Σήμερα, τα σημάδια της ανάκαμψης είναι κάπως ορατά. Πολλοί πύργοι ξαναστήνονται (είτε ανήκουν σε Μανιάτες είτε σε ξένους που αγάπησαν τον τόπο), κάποιοι ντόπιοι ξαναγυρίζουν για να χωθούν ανάμεσα στις πέτρες, τις ελιές και την αλμυρή θάλασσα του νοτιότερου άκρου της ηπειρωτικής Ευρώπης. Η Μέσα Μάνη ορίζεται στην περιοχή από την Αρεόπολη έως το Ταίναρο και αποτελεί ένα ταξίδι στο τραχύ βασίλειο της πέτρας. Οι χαρακτηριστικοί μανιάτικοι πύργοι είναι φυτρωμένοι παντού και ευτυχώς περιποιημένοι και σωστά επισκευασμένοι. Η θέα σου κόβει την ανάσα καθώς θωρείς τα βουνά της Μάνης, την επιβλητική, χωρίς βλάστηση, προέκταση του Ταϋγέτου που φτάνει μέχρι τη θάλασσα. Για να βρεθείτε στη Μέσα Μάνη θα πρέπει να φθάσετε στην Αρεόπολη είτε από τη Σπάρτη (72 χλμ.) περνώντας πρώτα από το Γύθειο, είτε από την Καλαμάτα (80 χλμ.) ακολουθώντας την πανέμορφη παραλιακή διαδρομή από τη Μεσσηνιακή Μάνη (ή Μικρομάνη ή Έξω Μάνη). Από την Αρεόπολη η διαδρομή είναι πολύ μικρή και συνολικά δεν ξεπερνάει τα 40-50 χιλιόμετρα με τις παρακάμψεις. Από εκεί και πέρα όμως αξίζει να φτάσει κανείς μέχρι το Γερολιμένα (35χλμ. περίπου από την Αρεόπολη), τη Βάθεια (44 χλμ. περίπου) ή ακόμα πιο πέρα μέχρι το Πόρτο Κάγιο και το ακρωτήριο Ταίναρον, το νοτιότερο άκρο της Ελλάδας και της Ευρώπης. Σήμερα τα χωριά με τα πυργόσπιτα είναι διατηρητέοι οικισμοί, αρκετά απ αυτά είναι θαυμάσιοι ξενώνες που προσφέρουν στους επισκέπτες όλες τις ανέσεις μιας άνετης διαμονής. Νόμια και Κοίτα αποτελούν τα πλέον χαρακτηριστικά χωριά στη Μέσα Μάνη και χαρακτηρίζονται σαν πέτρινα κοσμήματα.

Δείτε  Μαρτυρίες Λογοτεχνών για το Μεγαλείο της Μάνης
Το ακρωτήριο Ταίναρο
Το ακρωτήριο Ταίναρο

Από την άλλη, φοβερές είναι οι εικόνες που παίρνεις και η ατμόσφαιρα που αισθάνεσαι στο χωριό Καλλονιοί. Σήμερα οι Μανιάτες δεν πολεμάνε πια με πειρατές, κουρσάρους, Τούρκους και Ενετούς επιδρομείς. Φροντίζουν τις εκλεκτές ελιές τους, τα εσπεριδοειδή , τα περιορισμένα σιτηρά, το μπαμπάκι και το ρύζι. Φροντίζουν κοπάδια με αρνιά και κατσίκια και τα γουρούνια που δίνουν νόστιμο κρέας για τα σύγκλινα, τα χοιρινά λουκάνικα και τα παστά. Στα παραθαλάσσια χωριά ασχολούνται με το ψάρεμα. Και το δίχως άλλο ασχολούνται με τον τουρισμό που είναι ανεπτυγμένος, αφού η Λακωνία μαζί με τις φυσικές ομορφιές, πολλές από τις οποίες είναι μοναδικές, όπως τα Σπήλαια του Δυρού, έχει προσφέρει αμέτρητο πλούτο ιστορίας και εθίμων στον επισκέπτη της.

Η Μάνη είναι διάσπαρτη από μικρά μονοκάμαρα εκκλησάκια, χτισμένα από μεγάλες πέτρες χωρίς λάσπη ή τούβλα, σαν προϊστορικά κτίσματα και πολλά χρονολογούνται πριν από τον 11ο αιώνα, ενώ μερικές σώζουν και τοιχογραφίες. Ιδιαίτερα αξίζει να μνημονευτεί ο Άγιος Παντελεήμων των Μπουλαριών. Ο αρχιτεκτονικός τύπος που γενικά επικρατεί είναι ο σταυροειδής εγγεγραμμένος μετά τρούλου, όπως ο Άγιος Ιωάννης Πύργου Δυρού κ.ά., ενώ ο Άγιος Πέτρος, κοντά στον Πύργο Δυρού, που χρονολογείται γύρω στο 1000, είναι χτισμένος σε σχήμα ελεύθερου σταυρού.

Πολλές εκκλησίες της Μάνης είναι χτισμένες στον τύπο του δικιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου, όπως ο Ταξιάρχης του Γκλέζου, κοντά στο Πύργο Δυρού, ο Σωτήρας της Γαρδενίτσας, ο Άη-Στράτηγος στο χωριό Μπουλαριοί, όλες του 11ου αι. Οι Άγιοι Θεόδωροι, στο χωριό Βάμβακας, αποτελούν αντιπροσωπευτικό αρχιτεκτονικό δείγμα της Ελλαδικής σχολής στη Μάνη και είναι η μόνη ακριβώς χρονολογημένη (1075) εκκλησία της εποχής αυτής. Τέλος στο 12ο αι. χρονολογείται η Αγία Βαρβάρα στο χωριό Έρημος, από τις ωραιότερες εκκλησίες της Μάνης. Για τους Μανιάτες, ο Ταΰγετος αποτελεί σύμβολο, αφού στις πλαγιές και τις βουνοκορφές του διατηρήθηκε άσβεστη η φλόγα της Ελευθερίας. Εκεί έβρισκαν καταφύγιο οι κατατρεγμένοι και εκεί είναι που γράφτηκαν πολλές ηρωικές στιγμές των προγόνων μας. Εκεί έχτισαν τα χωριά τους, από τα οποία η Πολιτεία έχει αναγνωρίσει 98 παραδοσιακούς οικισμούς από τους 118 που συνολικά βρίσκονται σε όλη τη Πελοπόννησο.

Το Μαρμάρι με θύελλα.Πηγή: www.youtube.com
Το Μαρμάρι με θύελλα.Πηγή: www.youtube.com

Ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει σπηλαιολογία, ορεινή ποδηλασία, πεζοπορικές και ορειβατικές διαδρομές στις πλαγιές ή στα φαράγγια του βουνού και φυσικά απολαυστικές διαδρομές. Οι λάτρεις της οδήγησης θα λατρέψουν τη φιδίσια διαδρομή Σπάρτης-Καλαμάτας, που «κόβει» το θρυλικό βουνό στα δύο.

Αν ήταν δυνατόν μια φράση να περιγράψει και να περικλείσει μέσα της ολόκληρη τη Μάνη θα ήταν χωρίς αμφιβολία αυτή που ακολουθεί: «Περαστικός βλέπεις τη Μάνη σε τρεις ημέρες, περπατητής σε τρεις μήνες και για να δεις τη ψυχή της θέλεις τρεις ζωές. Μία για τη θάλασσα, μία για τα βουνά της και μία για τους ανθρώπους της».

Πρώτη δημοσίευση: http://www.gazzetta.gr/

Σχόλια

Όμορφη Μάνη
H Iστοσελίδα Όμορφη Μάνη έχει σαν στόχο να αναδείξει σε ένα πιο ευρύ κοινό την ιστορία και τις φυσικές ομορφιές της Μάνης.Ειδήσεις, φωτογραφίες, κοινωνικές εκδηλώσεις που αφορούν την Μάνη , μπορείτε να μας τα αποστείλετε στο mail omorfimani@gmail.com και εμείς θα τα δημοσιεύσουμε άμεσα με την αναφορά της πηγής.Σας ευχαριστούμε για την επίσκεψη.
http://www.omorfimani.gr/

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *