Λαογραφία Μάνης

H Aντρομάχη του Έκτορα σε Μανιάτικο Μοιρολόϊ

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο στο ήθος της Μάνης, είναι ο μεγάλος, θα λέγαμε ο ακατάλυτος δεσμός του ζωντανού με τον πεθαμένο, που δεν οφείλεται στον προσωπικό φόβο του θανάτου αλλά στο βαθύτατο πόνο που προκαλεί με το χτύπημα του ο θάνατος στην καρδιά του ζωντανού.

Έκτορος και Ανδρομάχης διάλογος
Έκτορος και Ανδρομάχης διάλογος

Αυτός ο δεσμός δημιούργησε μια ετοιμότητα του τραγικού, που πετυχαίνει να δώσει αμέσως πλαστική μορφή σε κάθε ανθρώπινο πόνο, άσχετα αν ο πόνος που μοιρολογιέται βαραίνει άλλη καρδιά, άλλον άνθρωπο.Για τούτο θεωρούμε λαθεμένη την υπόθεση ότι κάθε μοιρολογίστρα που δεν κλαίει δικό της νεκρό, πρέπει να θεωρηθεί απλούστατα επαγγελματίας.Και τότε κλαίει στο βάθος κάτι δικό της, με την έννοια ότι έχοντας αποκτήσει από τις ατομικές λύπες την οικειότητα του τραγικού, όπως είπαμε παραπάνω, μπορεί να βάζει το μοιρολόϊ στην εκφραστική υπηρεσία όλων των καταστάσεων που είναι τραγικές, από την ίδια τους τη συγκρότηση.

Έπειτα μεσολαβεί ψυχολογικά και τ΄άλλο: ο νεκρός στα μανιάτικα μοιρολόγια παίρνει τη σημασία του ταχυδρόμου, αυτού που μεταφέρει από τον Πάνου Κόσμο στην Κατουγής, στις ψυχές της κατουγής, το στοχασμό εκείνον που μένουν πάντα πιστοί στη θύμηση τους.

Για να δείξουμε με ποιά ευκολία μπαίνουν σε επαφή με ξένες τραγικές καταστάσεις οι μανιάτισσες μοιρολογίστρες, θα αναφέρουμε μια καταπληκτική περίπτωση αυτοσχεδιασμού μοιρολογιού απάνου σε ομηρικό θέμα.

Πρόκειται για το κλάμα της Ανδρομάχης πάνω στο νεκρό του Έκτορα. Αυτόν τον περίφημο θρήνο της τραγικής γυναίκας του πρώτου Καπετάνιου της Τρόϊας, τον αφηγήθηκαν σε μια Μανιάτισσα, για να δούν αν θα το δεχτεί η συγκίνηση της, αν θα μπορέσει να του δώσει δική της έκφραση.

Με την γνωριμία των τραγικών θέσεων, όπως την έχουν οι γυναίκες της Μάνης, μπήκε αμέσως στο νόημα.Κι έκανε ένα μοιρολόϊ , που δεν θα είναι καθόλου ανευλάβεια να το τοποθετήσουμε  δίπλα στο ομηρικό.

Να το κείμενο, που για να ελαττώσουμε την ιδιωματική του προφορά, αφήσαμε να προφέρεται το σίγμα,σίγμα αντί ζήτα.

Δείτε  Η δημόσια βιβλιοθήκη Αρεοπόλεως.

«Κορώνα μου βασιλική,

όπου στο άνθος της ζωής

φεύγεις και πας στην κάτου γη,

και εμένα αφήνεις μοναχή,

χήρα και κακορίζικη,

με το μωρό στην αγκαλία,

όπου με σένα γέννησα

και θα ναι η μοίρα του κακιά,

γιατί η πόλη θα χαθεί

και όλη θα αφανισθεί

πριχού προφτάσει να αντρωθεί

και το σπαθί σου να ζουστεί.

Τώρα που χάθηκες εσύ,

ο φύλακας και ο Βασιλιάς

που έσωζες γέρους και παιδιά

και τις γυναίκες χωριστά.

Για συλλογίσου το καλά

σαν κάμει γιούρια και κοντά

τα σκέρι οπούρθε από μακριά

και δέκα χρόνια κλειδωτά 

μας πολεμά θανατικά,

απόξου από την πόρτα μας.

Σαν πέσουσι στα Κάστρα μας

σκλάβα και δούλα θα πιαστού

με τις γυναίκες του σπιτιού.

Και κει στα ξένα θα βιαστού,

κορώνα μου, να σ αρνηθού,

που να μην ήθε γεννηθού

και συ φωστήρα μου χρυσέ, 

και θρόνε μου βασιλικιέ,

μαζί με τον πατέρα σου,

χάνεις τον κόσμο τον ντουνιά.

και ή θα σε πάρου εγώ μαζί,

στη φτώχεια και στην ξενιτειά,

να κάνεις δουλικιές δουλειές

σε κόρη και σ΄αφεντικό

τύρρανο και σκληρόκαρδο,

ή θα πιαστείς απ΄τον οχτρό

και από το πόδι στο γκρεμό

κάτου από το φρούριο

θα σε πετάξει σα σκυλί

και θα κρεπάρεις σα γυαλί».

Ύστερά από την Μανιάτισσα Ανδρομάχη , άλλες Μανιάτισσες μοιρολόγησαν με τον ίδιο τρόπο τον Έκτορα, μπαίνοντας μέσα στους ρόλους της Εκάβης και της Ελένης, για να δώσουν τη δική τους συγκίνηση. Κι είχατε την εντύπωση με την αίσθηση της αρχαίας τραγικότητος που έρχεται από τον Όμηρο, και με τον τόνο της σημερινής , όπως τον έδιναν οι γυναίκες της Μάνης, ότι αυτοί οι θρήνοι ήσαν κοντά-κοντά, σύγχρονοι, καθώς ερμήνευαν αιώνιες ανθρώπινες καταστάσεις.

 

Γ.Φτέρης . Βιβλίο «Μάνη Πατρίδα μου» Εκδόσεις ΕΡΜΗΣ 1981

Σχόλια

Όμορφη Μάνη
H Iστοσελίδα Όμορφη Μάνη έχει σαν στόχο να αναδείξει σε ένα πιο ευρύ κοινό την ιστορία και τις φυσικές ομορφιές της Μάνης.Ειδήσεις, φωτογραφίες, κοινωνικές εκδηλώσεις που αφορούν την Μάνη , μπορείτε να μας τα αποστείλετε στο mail omorfimani@gmail.com και εμείς θα τα δημοσιεύσουμε άμεσα με την αναφορά της πηγής.Σας ευχαριστούμε για την επίσκεψη.
http://www.omorfimani.gr/

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *