Αποσκιερή Μέσα Μάνη: «Όταν τα Σπήλαια συναντούν τους Πύργους»

Κείμενα -Φωτό : Όμορφη Μάνη

….βγαίνοντας ο επισκέπτης από το Ακρωτήριο Ταίναρο  με ανάμεικτα συναισθήματα αλλά και εκστασιασμένος και μόνο από το γεγονός ότι έστω για λίγο βρέθηκε στην άκρη της Ευρώπης, το ταξίδι του, με πορεία την δυτική πλευρά της Μέσα Μάνης, αρχίζει να παίρνει άλλη τροπή. Εδώ η ανατολή του ηλίου χάνεται αφού κρύβεται από τα διάσελα των απότομων βουνών που ξαφνικά, φεύγοντας βόρεια από το ακρωτήρι ,στυλώνονται σιγά-σιγά και επανακάμπτουν . Διαβαίνοντας τους στενούς και φιδίσιους μανιάτικους δρόμους αριστερά του, νότια δηλαδή, βλέπει έναν απέραντο ωκεανό που δεν βρίσκει στεριά πουθενά, ενώ δεξιά του, βόρεια, παρατηρεί τις γυμνές πλαγιές των λοφίσκων που το ψηλότερο δέντρο τους είναι το θυμάρι και η σπάκα.Παρά την γύμνια του τοπίου , σε κάποια σημεία ξαφνικά ξεπροβάλλουν κάποιοι πολεμόπυργοι , που χτισμένοι σε μικρά υψώματα θαρρείς και λειτουργούν ως παρατηρητήρια της θαλάσσιας συγκοινωνίας.Ίσως αυτό αποτελεί πειστήριο για την ύπαρξη Πειρατών στον τραχύ ετούτο τόπο , ενώ σίγουρα οι πύργοι αυτοί και έτσι όπως ήταν χτισμένοι χρησίμευαν και για την άμυνα απέναντι σε εχθρικά καράβια.

Μανιάτες πειρατές
Μανιάτες πειρατές

Σύμφωνα με την ιστορία οι Πειρατές έδρασαν μεταξύ άλλων και στο ακρωτήρι του Ταινάρου αλλά και στον όρμο του Γερολιμένα.Μια προσεκτική ματιά δίνει πράγματι την αίσθηση ότι υπήρχαν κρυψώνες ώστε οι διάσημοι πειρατές της Μάνης να δράσουν κουρσεύοντας εχθρικά ή εμπορικά καράβια. Την νύχτα εδώ σε αυτά τα απόμακρα , ερημικά, δαιμονισμένα σημεία που ο αέρας σφυρίζει αδιάκοπα και τα κύματα φθάνουν έως τους ψηλούς πύργους ξεπερνώντας την αντίσταση ακόμα και των βράχων, οι μικροί απάνεμοι, βραχώδεις κολπίσκοι προσφέρουν μια καλή κρυψώνα αναμονής έως το καίριο χτύπημα. Έτσι πειρατές πεπειραμένοι, σαν τον ξακουστό το Νικολό το Σάσσαρη, έβρισκαν ανέτοιμους και θαλασσοδαρμένους τους καραβοκύρηδες και χτυπούσαν ανελέητα, παίρνοντας όλο το εμπόρευμα πλουτίζοντας ακόμα παραπάνω τη φαμίλια τους ή πολλές φορές έπαιρναν και το ίδιο το πλήρωμα το οποίο πουλούσαν για σκλάβους.

Βάθεια βγαλμένη λες από παραμύθι.Φώτο Όμορφη Μάνη
Βάθεια βγαλμένη λες από παραμύθι.Φώτο Όμορφη Μάνη

Μια εκπληκτική καστροπολιτεία η οποία μπορούσε να χρησιμεύσει ως παρατηρητήριο σε στεριά και θάλασσα είναι η Βάθεια. Χτισμένη σε ένα βραχώδη ύψωμα σε στρατηγική θέση , ξεχωρίζει για την ομορφιά της και δικαίως θεωρείται από τους πλέον όμορφους και τουριστικότερους προορισμούς της Μέσα Μάνης. Αν και ουσιαστικά μόνη , έρημη και εγκαταλελειμμένη σήμερα , η αναπαλαίωση και η αναστύλωση των πύργων της από τον ΕΟΤ την δεκαετία του 1980 διατήρησαν σε σημαντικό βαθμό την φυσιογνωμία της και την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της. Πολλές τουριστικές φωτογραφίες έχουν τραβηχθεί στη Βάθεια. Το εκπληκτικό ηλιοβασίλεμα της αποτελεί σημείο αναφοράς για τους τουρίστες , ενώ η θέα της φθάνει μέχρι τα άβατα της Μεσογείου.Κατεβαίνοντας το ύψωμα , και εξακολουθώντας ο επισκέπτης να ρίχνει ματιές στο άπειρο της Μεσογείου, μπροστά του συναντά όμορφους βραχώδεις κολπίσκους με γαλαζοπράσινα νερά και παραλίες ντυμένες με χοντρά βότσαλα, ώσπου ο δρόμος τον οδηγεί στην Κυπάρισσο.

Κυπάρισσος. Φώτο Όμορφη Μάνη
Κυπάρισσος. Φώτο Όμορφη Μάνη

Η Κυπάρισσος είναι ένα μικρός παραθαλάσσιος οικισμός κτισμένος στην θέση της αρχαίας πόλης Καινήπολης, που ήταν η σπουδαιότερη πόλη του «Κοινού των Ελευθερολακώνων , και κτίστηκε από τους Ταιναρίους για αυτό και παλαιότερα ονομαζόνταν Ταίναρος. Στην Καινήπολη μεταξύ άλλων, διακρίνουμε την Αγία Παρασκευή , η οποία ταυτίζεται με το ιερό της Αφροδίτης , όπως αναφέρει ο Παυσανίας, αλλά και ο ναός της Παναγίας ο οποίος λέγεται ότι είναι ο ναός της Δήμητρας.
Στην Κυπάρισσο βρίσκεται και η διάσημη παραλία του Αρμυρού με την περίφημη σπηλιά της.Η παραλία ντυμένη με χοντρά βότσαλα, αλλά έχοντας κρυστάλλινα νερά, αποτελεί πόλος έλξης για χιλιάδες παραθεριστές.Η δε σπηλιά της είναι η μοναδική σκιερή πλευρά της, ελλείψει ακόμα και ενός δέντρου και κατακλύζεται δίκην ομπρέλας για όποιον προλάβει.
Ένα ρέμα ο λεγόμενος ξερόλακκος, για τους εκεί ντόπιους, χωρίζει την Κυπάρισσο από το βορειότερο και ψηλότερο χωριό που ονομάζεται Τσικαλλιά.
Η Κυπάρισσος ουσιαστικά αποτελεί το επίνειο του οικισμού Άλικα το οποίο συναντούμε αμέσως μετά κινούμενοι πάντα δυτικά στη Μέσα Μάνη.

Άλικα. Το Σχολείο. Φώτο Όμορφη Μάνη
Άλικα. Το Σχολείο. Φώτο Όμορφη Μάνη

Τα Άλικα είναι ένας πανέμορφος ιστορικός οικισμός ο οποίος βρέχεται νότια από την θάλασσα της Μεσογείου, παράλληλα όμως, φθάνει βορειότερα σε ένα υψηλό βραχώδες και απότομο ύψωμα με πυργόσπιτα που αμφιθεατρικά κτισμένα και στολισμένα γύρω τους με ατέλειωτες φραγκοσυκιές σε προκαλούν και σε προσκαλούν για μια μαγική εξωπραγματική φωτογράφιση.

Γερολιμένας
Γερολιμένας

Ο κατήφορος πλέον σε βγάζει στον οικισμό Γερολιμένα.
Εδώ τα λόγια σταματούν και δίνουν πάσα στις εικόνες οι οποίες είναι εκπληκτικές.Το λιμανάκι του Γερολιμένα χτισμένο κολλητά στον απότομο τεράστιο βράχο του Κάβο Γκρόσο είναι ένας πανέμορφος οικισμός.Τα παραδοσιακά πυργόσπιτα που τον στολίζουν νομίζεις ότι γλύφουν τη θάλασσα. Πίνοντας τον καφέ σου σε αυτά, με την φαντασία σου νιώθεις ότι είσαι πάνω στο κύμα και ταξιδεύεις για κόσμους ονειρεμένους και ξέγνοιαστους. Ο μεγάλος βράχος κάνει τον οικισμό σκιερό από το μεσημέρι κιόλας ,αφού ο ήλιος χάνεται σιγά-σιγά, απλώνοντας παράλληλα τη δροσερή αύρα της θάλασσας σε όλα τα σημεία του.Ο Γερολιμένας θεωρείται από τους πλέον γραφικούς παραθαλάσσιους οικισμούς της Αποσκιερής Μέσα Μάνης.
Ήταν επίνειο της αρχαίας Μέσσας και της Ιππόλας, που βρίσκεται ΒΔ του χωριού, ενώ οφείλει το όνομά του, στο γεγονός ότι στην αρχαιότητα θεωρείτο «Ιερός Λιμένας».
Επί τουρκοκρατίας ο Γερολιμένας ήταν ένα από τα ορμητήρια των Μανιατών πειρατών. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970 στον όρμο του Γερολιμένα προσέγγιζε το πλοίο της άγονης τότε ακτοπλοϊκής γραμμής Πειραιώς, νοτίας Πελοποννήσου-Κυθήρων.

Γερολιμένας
Γερολιμένας

Παλαιότερα ο Γερολιμένας αποτελούσε σπουδαίο αλιευτικό καταφύγιο με πολλές εγκαταστάσεις διάθεσης πάγου, καταστήματα διακίνησης αλιευμάτων καθώς και λιμάνι προσέγγισης σπογγαλιευτικών σκαφών. Ήταν ένα από τα τελευταία λιμάνια προσέγγισης των ελληνικών αλιευτικών που κατευθύνονταν προς τις ακτές της Αφρικής (προς «Μπαρμπαριά και Τούνεσι») και λιμένας επιλογής κατά την επιστροφή τους.

Κάβο Γκρόσο
Κάβο Γκρόσο

Από εδώ και πέρα η διαδρομή σε οδηγεί αφενός στην απέραντη πεδιάδα του Κατωπαγκίου που το τελείωμα του εντοπίζεται στο ιστορικό βουνό της Άνω Πούλας, το οποίο δυτικά βρέχεται από τον Μεσσηνιακό κόλπο και αφετέρου ανατολικά στα χωριά που βρίσκονται επάνω (Μουντανίστικα) ή στις παρυφές του όρου Σαγγιά από την δυτική του πλευρά αυτή τη φορά , Μπουλαριοί, Κοίτα, Καλλονιοί κ.α και που όλα μαζί με τους πανύψηλους πύργους τους, υπενθυμίζουν την δύναμη των άλλοτε ισχυρών του τόπου Νικλιάνων , αφού στα χωριά αυτά-όπως η Κοίτα- πρωτοκατοίκησαν και εδραιώσαν την δύναμη τους απέναντι στους υπόλοιπους ανυποψίαστους γείτονες τους.

Κοίτα. Φώτο από την Νόμια
Κοίτα. Φώτο από την Νόμια

Ακρωτήρι Τηγάνι
Η συνέχεια της διαδρομής πηγαίνει τον επισκέπτη σε διάφορα ξεμόνια ή χωριά (Γαρδενίτσα Άνω και Κάτω, Μίνα, Άγιος Γεώργιος) μέχρι που δυτικά του διακρίνει στο ύψος του οικισμού Μεζάπου τον ιστορικό βραχίωνα της Μάνης, το λεγόμενο από τους ντόπιους Τηγάνι, λόγω του σχήματος του.Βλέποντας το ζωντανέυει στις μνήμες ο θρύλος της όμορφης Βασιλοπούλας και η φυγή της με το άσπρο άλογο όπου τελικά γκρεμίσθηκε στους απότομους βράχους του.
Ουσιαστικά πρόκειται για μια μικρή βυζαντινή πόλη τελείως ερειπωμένη.

Δείτε  Χοτάσια: " Η ομορφιά της σε σαγηνεύει"
Ακρωτήρι Τηγάνι
Ακρωτήρι Τηγάνι

Το κάστρο κατά πάσα πιθανότητα χτίστηκε επί Ιουστινιανού, τον 6ο αιώνα. Πρέπει να εγκαταλείφθηκε τον 7ο αιώνα δεδομένου ότι δεν διασώζονται μεταγενέστερα οχυρωματικά και οικοδομικά στοιχεία.
Το κάστρο αυτό έχει επικρατήσει να λέγεται και κάστρο Μαΐνης επειδή από πολλούς ταυτίζεται με το ιστορικό φράγκικο κάστρο της Μεγάλης Μαΐνης ήGrande Magne. Η Μεγάλη Μαΐνη κτίστηκε το 1248 από τον Βιλεαρδουίνο σε άγνωστη σήμερα τοποθεσία κάπου στη δυτική πλευρά της Μάνης, σε βράχο που δέσποζε πάνω από ένα μεγάλο φυσικό λιμάνι (όλα αυτά σύμφωνα με τοΧρονικόν του Μορέως). Η ονομασία Μαΐνη προϋπήρχε σαν επισκοπή και σαν κάστρο, αλλά φαίνεται ότι το φράγκικο κάστρο ήταν εκείνο που έδωσε το όνομα «Μάνη» σε ολόκληρη την περιοχή και γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία.
Δεν είναι καθόλου βέβαιο όμως ότι το Τηγάνι ήταν η Μεγάλη Μαΐνη. Αφενός επειδή δεν έχει λιμάνι και κυρίως επειδή δεν υπάρχουν καθόλου υπολείμματα από φράγκικα κτίσματα. Υπάρχει και η ενδιάμεση εκδοχή εδώ να ήταν η βυζαντινή Μαΐνη και η φράγκικη Grand Magne να ήταν κάπου αλλού.
Σημειωτέον ότι άλλα κάστρα που είναι υποψήφια για να είναι η Μεγάλη Μαΐνη είναι το κάστρο στο Πόρτο Κάγιο , η Κελεφά και το Κάστρο της Ωριάς ή της Οχιάς σε βράχο πάνω από το Κάβο Γκρόσσο. Κανένα όμως από αυτά δεν ικανοποιεί όλα τα κριτήρια ώστε να μπορούμε να αποφανθούμε με βεβαιότητα πού ήταν το αρχέτυπο Κάστρο της Μάνης.ίσως τελικά να βρίσκεται στο Οίτυλο , όπως υποστηρίζει περιηγητής το 1191.
Στην αρχή του “Τηγανιού” και στη μέση του γκρεμού υπάρχει μέγα σπήλαιο, σε μήκος, βάθος και ύψος, με τρεχούμενο νερό, στο ανατολικό άκρο του οποίου είναι κτισμένη βυζαντινή πρωτοχριστιανική εκκλησία του 7ου αιώνα, η , δηλαδή,η Παναγία Αγήτρια η “Παναγία η Οδηγήτρια”, με τις τρεις αψίδες, που μαρτυρούν τη μεγάλη της αίγλη.

Παναγία η Αγήτρια
Παναγία η Αγήτρια

..Συνέχεια Αποσκιερής Μέσα Μάνης
Η διαδρομή συνεχίζεται περνώντας από ξεμόνια και χωριά στα οποία ξεχωρίζουν οι τρούλλοι από τις δεκάδες βυζαντινές εκκλησίες , άλλα στα υψώματα του Σαγγιά και άλλα δυτικότερα στις κατηφορικές πλαγιές που οδηγούν στην θάλασσα του Μεσηνιακού όπως (Βάμβακα,Έρημος, Δρύαλος, Κουτρέλα, Λάκκος, Τσόπακας, Μαρματσουκά, Τριανταφυλλιά κ.α) μέχρι που φτάνουμε στον Πύργο Διρού.
Ο Πύργος Διρού είναι ο προθάλαμος για την είσοδο μας στα θρυλικά και παγκοσμίως γνωστά Σπήλαια του Διρού.
Σπήλαια Διρού
Αλήθεια πόσα κείμενα έχουν γραφτεί για τα ξακουστά αυτά σπήλαια; Αν σε ολόκληρη την Μάνη θεωρείς ότι το ταξίδι σου κινείται στην εποχή του μεσαίωνα , μπαίνοντας στα σπήλαια του Διρού καταλαβαίνεις ότι ο χρόνος σε πάει ακόμα πιο πίσω, ίσως στα άγνωστα και ανεξερεύνητα χρόνια της δημιουργίας.
Έτσι εξηγούνται τα ευρήματα μιας πρωτόγονης παλαιολιθικής εποχής που έχουν βρεθεί στα μυστηριώδη και γεμάτα σύμβολα τείχη των σπηλαίων.Σύμβολα μιάς άλλης πρωτόγονης ζωής που αποδεικνύει την κατοίκηση εδώ στα άγρια εδάφη της Μάνης προϊστορικών ανθρώπων και ζώων.

Σπήλαια: Τα Λουτρά των Νηρηΐδων.Γιάννης Βουρλίτης
Σπήλαια: Τα Λουτρά των Νηρηΐδων.Γιάννης Βουρλίτης

Το σπήλαιο, εξαιτίας του πλούσιου πολύχρωμου διακόσμου του, τοποθετείται στην κορυφή της παγκόσμιας λίστας λιμναίων σπηλαίων μαζί με τη Ζάιτα του Λιβάνου και το γαλλικό Παντιράκ.
Το χερσαίο, αλλά και το ενάλιο τμήμα του, διαθέτει πλούσιο λιθωματικό διάκοσμο. Το διατρέχει υπόγειος ποταμός που χύνεται στη θάλασσα περίπου 23μ. δεξιά της φυσικής εισόδου του, η οποία βρίσκεται μισό μέτρο πάνω από τη στάθμη της θάλασσας. Το μεγαλύτερο μέρος του σπηλαίου καλύπτεται με θαλασσινό νερό και η στάθμη των υδάτων στο εσωτερικό του μεταβάλλεται ανάλογα με τις εξωτερικές καιρικές συνθήκες. Εντός του σπηλαίου έχουν εντοπισθεί οστά ιπποποτάμων, πανθήρων, υαινών, λιονταριών, ελαφιών και άλλων ζώων, καθώς και προϊστορική κεραμική.

Σπήλαια Διρού: Όνειρο και πλοίο. Γιάννης Βουρλίτης
Σπήλαια Διρού: Όνειρο και πλοίο. Γιάννης Βουρλίτης

Το σπήλαιο άρχισε να σχηματίζεται πριν από εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Οι σταλακτίτες και οι σταλαγμίτες, που σήμερα βρίσκονται κάτω από το νερό, σχηματίστηκαν όταν η επιφάνεια της θάλασσας βρισκόταν πολύ χαμηλότερα από το σημερινό της επίπεδο. Το νερό μέσα είναι υφάλμυρο και έχει μεγάλη σκληρότητα. Η θερμοκρασία του είναι περίπου 14OC, ενώ του αέρα κυμαίνεται από 16 έως 19OC.
Η ύπαρξη του ήταν γνωστή στους ντόπιους από το 1900 περίπου. Κανείς όμως δεν υποψιαζόταν το θαύμα που έκρυβε στο εσωτερικό του μέχρι το 1949, όταν οι ιδρυτές της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας, Γιάννης και Αννα Πετροχείλου, άρχισαν να το εξερευνούν συστηματικά. Εως το 1960 είχαν εξερευνηθεί και χαρτογραφηθεί 1.600 μέτρα ενώ σήμερα το γνωστό μήκος του σπηλαίου ξεπερνά τα 15 χιλιόμετρα. Το 1970 έγινε η πρώτη υποβρύχια εξερεύνηση.
…Συνέχεια αποσκιερής Μέσα Μάνης
Στο χωριό του Πύργου Διρού και συγκεκριμένα στην κεντρική πλατεία , σημείο αναφοράς είναι το άγαλμα της Μανιάτισσας με το Δρεπάνι (έργο του Μιχάλη Κάσση) που το στολίζουν τα λόγια του Μανιάτη Ποιητή Γιάννη Ρίτσου «Αυτές οι πέτρες δεν βολεύονται κάτω από ξένα βήματα»!(Ρωμιοσύνη)

Η Μανιάτισσα στον Πύργο.Φώτο Όμορφη Μάνη
Η Μανιάτισσα με το Δρεπάνι στον Πύργο.Φώτο Όμορφη Μάνη

Συμβολίζει την Μανιάτισσα όπου εδώ στον Όρμο του Διρού στα χρόνια της επανάστασης του γένους, έβαψε την θάλασσα με το αίμα των τούρκων επίδοξων κατακτητών του τόπου με όπλο το δρεπάνι.
Συγκεκριμένα στις 25-26 Ιουνίου 1826 ο Ιμπραήμ πασάς ενώ πρόσβαλλε τη Μάνη από τη Βέργα του Αλμυρού, επιχειρούσε ταυτόχρονα εισβολή και από το Διρό (στη θέση Καμπινάρι) και οι γυναίκες που θέριζαν στάρι στα λουριά αφήνιασαν και ούρλιαξαν, χτύπησαν οι καμπάνες και τα δυο τμήματα του επιδρομέα που εβάδισαν το ένα για τη Χαριά και τον Πύργο και το άλλο κατά της Τσίμοβας (Αρεόπολη) καθώς γυρνούσαν ηττημένα και κυνηγημένα αποδεκατίστηκαν από τις δρεπανοφόρες και η θάλασσα «κοκκίνησε από το αίμα των απίστων»
Τίποτε μα τίποτε δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτά τα τοπία που συναντά κανείς στα γυμνά και αφιλόξενα, με την πρώτη ματιά, εδάφη αυτού του τόπου που κάθε πέτρα και γωνιά του είναι βαμμένη με αίμα για την λευτεριά, σε μια γη όμως δύσκολα καλλιεργήσιμη γεγονός που συνετέλεσε στο να ζουν οι πρόγονοι μας φτωχά, λιτά και απέριττα μένοντας, ίσως και γι αυτό τον λόγο, αρκετά πίσω σε αυτό που εμείς οι υπόλοιποι λέμε εξέλιξη και πολιτισμός.
Η Μάνη από την Βέργα του Αλμυρού, έως το Οίτυλο, από το Γύθειο έως την Αρεόπολη αλλά και από την Αρεόπολη ως το ακρωτήριο Ταίναρο (ανατολικά και δυτικά-προσηλιακά και αποσκιερά) φυλάει βαθιά στην καρδιά και την ψυχή της την ιστορία της, που την έκανε γνωστή σε όλο τον κόσμο, την λεβεντιά της.

‘Αλλες φωτό της Αποσκιερής Μέσα Μάνης στο σλάϊντ που ακολουθεί:

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Θα θέλαμε το σχόλιο σας:

Σχόλια

Σχετικά με Όμορφη Μάνη

H Iστοσελίδα Όμορφη Μάνη έχει σαν στόχο να αναδείξει σε ένα πιο ευρύ κοινό την ιστορία και τις φυσικές ομορφιές της Μάνης.Ειδήσεις, φωτογραφίες, κοινωνικές εκδηλώσεις που αφορούν την Μάνη , μπορείτε να μας τα αποστείλετε στο mail omorfimani@gmail.com και εμείς θα τα δημοσιεύσουμε άμεσα με την αναφορά της πηγής.Σας ευχαριστούμε για την επίσκεψη.

Δείτε όλα τα άρθρα του/της Όμορφη Μάνη →

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *