Παλιά Μάνη: «Τα πηγάδια… αναμνήσεις μιας εποχής”

Η άντληση γίνονταν με τους παρακάτω τρόπους:Στην Παλιά Μάνη- αν και σε μερικά χωριά υπάρχουν  ακόμα και σήμερα- είχαν σκάψει πηγάδια.Από αυτά σε μικρό ή μεγάλο βάθος αντλούσαν νερό.

α. Ο σύγκλος

Ο σύγκλος ήταν ένας μικρός κουβάς σε σχήμα κόλουρου κώνου.Τον έδεναν με ένα σχοινί και αντλούσαν νερό για πόση και οικιακή χρήση.pigadi660

β. Το μαγκανοπήγαδο

Όταν οι ανάγκες για νερό ήταν μεγαλύτερες είχαν το μαγκανοπήγαδο.

Ένα διπλό στήριγμα στήριζε το μαγκάνι (είδος τροχαλίας) από σίδερο ή ξύλο με άξονα που κατέληγε σε χέρι (γωνιακή λαβή).

Στην τροχαλία έδεναν σχοινί με τον σύγκλο στη μια άκρη.

Αφήνανε να ξετυλίγεται το σχοινί και να κυλήσει ο σύγκλος μέχρι να φτάσει στην επιφάνεια του νερού. Με δυο τρείς επιδέξιες κινήσεις βυθίζανε τον κουβά στο νερό και τον άφηναν να γεμίσει. Ύστερα γύριζαν το μαγκάνι (την τροχαλία) αντίστροφα  το σχοινί τυλιγόταν  και έφερνε το κουβά επάνω γεμάτο νερό.

γ. Η αντένα

Άλλος τρόπος για να αντλούν νερό από τα πηγάδια , καταβάλλοντας λιγότερη δύναμη , ήταν η αντένα. Δηλαδή ένας ξύλινος ιστός στηριζόμενος σε ένα διχαλωτό στήριγμα, δίπλα στο πηγάδι.

Λίγο πιο κάτω απ΄τη μέση του ιστού έκαναν μια τρύπα απ΄όπου περνούσε ένας σιδερένιος άξονας , που στερεωνόταν στα δυο μέρη του στηρίγματος.Με αυτό τον άξονα ο ξύλινος ιστός η αντένα μπορούσε να κινείται πάνω κάτω σαν τραμπάλα.9

Στην επάνω άκρη της αντένας δενόταν ένα σχοινί με ένα κουβά στην άκρη του. Στην κάτω άκρη της αντένας δενόταν ένα βάρος, συνήθως πέτρες ή λαλούδες. Με το βάρος αυτό η αντένα είχε την τάση να στέκεται όρθια.

Όταν κάποιος ήθελε να βγάλει νερό τραβούσε το σκοινί προς τα κάτω. Η άκρη της αντένας χαμήλωνε, ο κουβάς κατέβαινε στο πηγάδι και γέμιζε νερό.Ύστερα αφήνονταν το σχοινί σιγά-σιγά και η αντένα ανορθωνόταν ανεβάζοντας τον κουβά μέχρι την επιφάνεια της γης.Το γεμάτο δοχείο ανέβαινε χωρίς ιδιαίτερο κόπο, γιατί το βάρος της πέτρας στην κάτω άκρη της αντένας χρησίμευε σαν αντίβαρο, που αντιστάθμιζε το βάρος του γεμάτου κουβά.

Η αντένα ήταν χρήσιμη μόνο σε πηγάδια μικρού βάθους . Γιατί στα πηγάδια μεγάλου βάθους , το σχοινί που ήταν δεμένο στον ιστό δεν έφτανε μέχρι το νερό.

Δείτε  Βάθεια: "Ο πιο πολυφωτογραφημένος οικισμός της Μάνης".(Βίντεο-αφιέρωμα)

δ. Η μηχανή με τους κουβάδες

Αργότερα βρέθηκε ένας άλλος τρόπος άντλησης νερού τεχνολογικά προηγμένος και πολύ πιο σύγχρονος συγκριτικά με το μαγκανοπήγαδο ή την αντένα. Ήταν μια μηχανή με κουβάδες τοποθετημένους στη σειρά αλυσιδωτά.

Η μηχανή ήταν ένα σύστημα μεγάλου τροχού με γρανάζια, που έθετε σε περιστροφική κίνηση μια σειρά κουβάδες, ειδικής κατασκευής. Οι κουβάδες αυτοί ήταν ενωμένοι στη σειρά, ο ένας πλάϊ στον άλλο με μια αλυσιδωτή ερπύστρια.

Καθώς περιστρεφόταν ο τροχός με τα γρανάζια παρέσυρε την αλυσιδωτή ερπύστρια και οι κουβάδες κατέβαιναν από τη μια μεριά μέχρι τον πάτο του πηγαδιού.

Εκεί γύριζαν ανάποδα, μετά όρθιοι, γέμιζαν νερό και από την αντίθετη πλευρά ανέβαιναν προς τα πάνω.Η περιστροφή της αλυσίδας με τους κουβάδες συνεχιζόταν ώσπου να φτάσει στην επιφάνεια της γης. Εκεί οι γεμάτοι κουβάδες με πλήρη περιστροφή έπαιρναν τούμπα και άδειαζαν το νερό, που από ένα σιδερένιο αυλάκι διοχετευόταν σε κοντινή δεξαμενή. Αδειανοί οι κουβάδες ακολουθούσαν την αλυσιδωτή ερπύστρια για να φτάσουν πάλι στο βάθος του πηγαδιού, όπου γεμίζαν, ανεβαίναν γεμάτοι από την άλλη μεριά για να αδειάσουνε ξανά και ξανά3606846822

Την κίνηση στο σύστημα αυτό έδινε η μυϊκή δύναμη μουλαριού ή γαϊδουριού, που το ζεύανε και γύρναγε γύρω-γύρω περιστρέφοντας ένα κάθετο άξονα. Ο άξονας αυτός είχε στη βάση του τροχό με γρανάζια που μετέδιδε την κίνηση στον τροχό με τις ερπύστριες και τους κουβάδες. Η περιστροφική αυτή κίνηση του ζώου κρατούσε όσο κρατούσε το πότισμα ή ώσπου να γεμίσει μια μικρή δεξαμενή που την έλεγαν «χάουζα”.

ε. Η αντλία

Στους νεώτερους χρόνους είχαν εγκαταστήσει στα πηγάδια αντλίες , που από ένα σιδερένιο σωλήνα φέρνανε το νερό επάνω.

Στην αρχή οι αντλίες ήταν χειροκίνητες και έδινα αρκετή ποσότητα νερού , με μια απλή κίνηση του χεριού.

Αργότερα με την τεχνολογική εξέλιξη οι αντλίες έγιναν πετρελαιοκίνητες και μετά ηλεκτροκίνητες.

Αυτές βέβαια τις εξελίξεις δεν τις πρόλαβαν ούτε μπορούσαν να τις φανταστούν οι παλαιοί Μανιάτες στην Παλιά Μάνη, που ήξεραν μόνο τον κουβά , το μαγκανοπήγαδο και την αντένα.

Πηγή: «Οι Παλαιοί Μανιάτες”. Βασίλης Πιερρακέας

Εκδόσεις Αδούλωτη Μάνη.Γ.Π.Δημακόγιαννης

Θα θέλαμε το σχόλιο σας:

Σχόλια

Σχετικά με Όμορφη Μάνη

H Iστοσελίδα Όμορφη Μάνη έχει σαν στόχο να αναδείξει σε ένα πιο ευρύ κοινό την ιστορία και τις φυσικές ομορφιές της Μάνης.Ειδήσεις, φωτογραφίες, κοινωνικές εκδηλώσεις που αφορούν την Μάνη , μπορείτε να μας τα αποστείλετε στο mail omorfimani@gmail.com και εμείς θα τα δημοσιεύσουμε άμεσα με την αναφορά της πηγής.Σας ευχαριστούμε για την επίσκεψη.

Δείτε όλα τα άρθρα του/της Όμορφη Μάνη →

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *