Χριστουγεννιάτικες παραδοσιακές ετοιμασίες στη Μάνη.

Ημέρες μεγάλες γιορτινές όπως αυτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς και όλοι ετοιμαζόμαστε να υποδεχθούμε την γέννηση του Κυρίου αλλά και την αλλαγή του χρόνου.

Σε όλα τα σπίτια , παρά τα χίλια μύρια προβλήματα, γίνονται οι τελευταίες προετοιμασίες για το μεγάλο γιορτινό τραπέζι. Εκεί όλη η οικογένεια θα κάτσει να περάσει μια ή δύο ημέρες ξεγνοιασιάς  μακριά από τα προβλήματα και τις σκοτούρες.

Κάπως έτσι συμβαίνει και στη Μάνη η οποία διατηρεί τα ήθη και τα έθιμα της παρά την ολοένα ερήμωση της και την απομάκρυνση κάποιων που έφυγαν  από τα παραδοσιακά ήθη και έθιμα που μας έμαθαν οι γιαγιάδες μας.

Παιδική συνάντηση στη Μάνη.Θα μπορούσε να ήταν για τα κάλαντα.
Παιδική συνάντηση στη Μάνη.Θα μπορούσε ραντεβού για τα κάλαντα. Φώτο Γ.Βουρλίτη «Εικονοβίβλος της Μάνης». Εκδόσεις Αδούλωτη Μάνη.Γ.Π.Δημακόγιαννης.

Εμείς θα θυμηθούμε λίγα από αυτά, αν και υπάρχουν χιλιάδες , έτσι για να μας έρθει στο νου η γιαγιά μας , η μητέρα μας αλλά και όλη η οικογένεια που ζούσαμε όλοι μαζί μέσα  στους σκοτεινούς, αλλά ζεστούς, πύργους γύρω από την στόφα χαζεύοντας ή βοηθώντας τες να φτιάξουν το χριστουγεννιάτικο τραπέζι κάτω από ένα χαμηλό φως της λάμπας…!!!

      οι τηγανήτες ή τηγανίδες

Σε όλα τα σπίτια, παραμονές Χριστουγέννων θα έπλαθαν και θα έψηναν τις τηγανίδες, τα μανιάτικα λαλάγγια. Στο σοφρά ή σε κάποιο τραπέζι κοντά στην φωτογονία, η μητέρα και τα κορίτσια έπλαθαν το έτοιμο ζυμάρι σε χοντρό μακαρόνι, τις τηγανίδες, και το δίπλωναν τεχνικά στα τέσσερα. Μετά το έριχναν στη μεγάλη τηγάνα που ήταν γεμάτη καυτό λάδι πάνω στη φωτιά, για να ψηθεί. Η πρώτη τηγανίδα, μεγάλη και στρογγυλή με σταυρό στη μέση ήταν του Χριστού, η δεύτερη παρόμοια του σπιτιού κ.λ.π. Τις ψημένες τηγανίδες τις έβαζαν μέσα σε μπουρέκια (στρογγυλά μπακιρένια ταψιά) και σε λεκάνες. Όταν στράγγιζαν καλά τις έβαζαν σε κοφίνια και τις κρεμούσαν ψηλά. Η ποσότητα του ζυμαριού που θα γινόταν τηγανίδες ήταν αρκετή και πάντοτε ανάλογη με τον πληθυσμό της φαμελιάς. Η φωτιά για τις τηγανίδες έπρεπε να είναι δυνατή και να έχει διάρκεια. Γι αυτό ο πατέρας είχε σκίσει σκίζες τα χοντρά κούτσουρα. Ήταν η καλλύτερη καύσιμη ύλη για την περίπτωση. Τα παιδιά παρακολουθούσαν και όλοι, αν δεν ήταν Τετάρτη ή Παρασκευή, δοκίμαζαν και έκαναν τις κρίσεις τους. Και κάθε χρόνο σχεδόν εύρισκαν τα ίδια ελαττώματα στο πλάσιμο και το ψήσιμο, όταν μάλιστα κάποιος ήθελε να πιει νερό του έλεγαν να γυρίσει την πλάτη προς το τηγάνι για να μην …τον βλέπουν οι τηγανίδες και ρουφάνε το λάδι. Οι «λυπημένοι», που είχαν πρόσφατο θάνατο, δεν έψηναν τηγανίδες, τους πήγαιναν όμως συγγενείς και φίλοι. Άλλα γλυκά που έφτιαχναν στο σπίτι την περίοδο αυτή ήταν οι κουραμπιέδες και τα μελομακάρονα.

(Από το περιοδικό «Μάνη, χθες, σήμερα, αύριο»)

Το κυνήγι τα Χριστούγεννα (Χωριά Έξω Μάνης)

 

Κατά τη διάρκεια της σαρακοστής τα περισσότερα παιδιά βγαίνανε κυνήγι. Τα βράδια, όταν το σούρουπο έπεφτε για καλά και το κρύο άρχιζε να τσούζει, παίρνανε το φακό και γυρίζανε στα χαλάσματα και στα σπήλια κοντά στο χωριό.

Στόχος τους οι γουργουγιάννηδες, τα μικρά πουλάκια που κούρνιαζαν εκεί. Τα θαμπώνανε με το φακό και τα πιάνανε. Αν ήταν πολύ ψηλά, τα χτυπούσανε με τις σφεντόνες. Η μάνα ή κάποια μεγάλη αδερφή, μετά από πολλή γκρίνια τους, τα καθάριζαν και τα πάστωναν. Τα βάζανε σε πήλινα ή γυάλινα βάζα, για να τα φάνε τα Χριστούγεννα. Πολλά παιδιά μάζευαν είκοσι και περισσότερα πουλάκια και καμάρωναν για τις … κυνηγετικές ικανότητες τους και για την σοδειά τους. Και όταν ζύγωναν οι γιορτές, άρχιζαν οι παραδοσιακές ετοιμασίες. Το σπίτι έπρεπε να βάλει τα γιορτινά του και όλο το χωριό να καθαριστεί και να ετοιμαστεί, για να υποδεχτεί τους ξενιτεμένους του που θα έρχονταν να κάνουν γιορτές με τους δικούς τους.

Τα Τσιλικρωτά (Δυτική Μάνη)

Έτοιμο το σπίτι και προσμονή για επισκέψεις.
Έτοιμο το σπίτι και προσμονή για επισκέψεις.»Εκονοβίβλος της Μάνης» Γ.Βουρλίτης. Εκδόσεις Αδούλωτη Μάνη.Γ.Π Δημακόγιαννης.

Και στη Μάνη ακούγονται δοξασίες για τα δαιμονικά και άλλα υπερφυσικά όντα, που βγαίνουν τα δωδεκαήμερα από του Χριστού ως τα Φώτα. Πρόκειται για τους Καλικάντζαρους. Πολλοί λαογράφοι υποστηρίζουν πως είναι οι Καλικάντζαροι απόγονοι του τραγοπόδη θεού Πάνα ή των Σατύρων, που πηδήσανε από την μυθολογία στη χριστιανική ζωή. Ο πατέρας της Ελληνικής Λαογραφίας Νικ. Γ. Πολίτης στις «Παραδόσεις» του αναφέρεται σε Λυκοκατζαραίους, Σκαλικαντζέρια, Καρκαντζέλια, Κωλοβελώνηδες, Πλανηταρούδια, Κάηδες, Παγανά. Στην περιοχή της Αντρούβιτσας (Δ. Μάνη) ονομάζουν τους Καλικάντζαρους Τσιλικρωτά. Ο Πασαγιάννης στο ομώνυμο χριστουγεννιάτικο διήγημά του αναφέρεται με ένα χαριτωμένο τρόπο σε θρύλους για τα ξωτικά αυτά.

Δείτε  Η Οικογένεια στη Μάνη και οι ξακουστές Πατριές

Τους Καλικάντζαρους που μπαίνουν στα σπίτια από τις καπνοδόχους, γιατί τους προσελκύει η μυρωδιά του λαδιού από τις τηγανίδες, ο λαός τους έχει πλάσει ψηλούς, μαυριδερούς, ισχνούς, άσχημους με κόκκινα άγρια μάτια και τριχωτό όλο το σώμα.

Θεωρούνται «μαγαρισμένοι» και σιχαμεροί, κάνουν ζημιές όπως: σβήνουν τη φωτιά, μαγαρίζουν τα εδέσματα, παρενοχλούν τους ανθρώπους, κυρίως τα παιδιά και τις γριές και χοροπηδάνε στους δρόμους. Τρώνε βατράχους, χελώνες, φίδια, σκουλήκια κ.ά. Οι άνθρωποι προσπαθούν να εξολοθρεύσουν τις βλαπτικές τους ενέργειες με εξορκισμούς ή προσφορά γλυκισμάτων, τηγανίδων κ.τ.λ. Ο μεγάλος τους φόβος είναι ο αγιασμός.

Στη Μάνη ακούγονται και στην εποχή μας κάποια λαϊκά στιχουργήματα για τους Καλικάντζαρους:

Αρορίτες είμαστε, αραρά γυρεύουμε τηγανίδες θέλομε τα παιδιά τα παίρνουμε ή το (γ)κούρο ή τη (γ)κότα ή θα σπάσαμε τη (μ)πόρτα.

Φοβούνται τον αγιασμό, γιατί, όποιος βραχεί με αγιασμένο νερό, αφανίζεται. Όταν βλέπουν τον παπά που αγιάζει, τρέχουν φωνάζοντας:

Φεύγετε να φεύγουμε τι έφτασε ο σκυλόπαπας με την αγιαστούρα του

(Από το περιοδικό «Αδούλωτη Μάνη»)

Δίπλες το γλυκό των Χριστουγέννων και όχι μόνο…

Η ιστορία τους χάνεται πίσω στον χρόνο, τόσο πίσω που λέγεται ότι όταν τα αυγά ήταν δυσεύρετα στη Μάνη, οι νοικοκυρές έκαναν το ζυμάρι τους με σκέτο νερό και αλεύρι. Πριν ξεκινήσει κανείς την παρασκευή τους για πρώτη φορά, καλό θα ήταν να παρακολουθήσει για μια τουλάχιστον φορά, τις ντόπιες γυναίκες που έχουν εξειδικευθεί σ’ αυτό το έργο.

Για 60 περίπου κομμάτια δίπλες θα χρειασθούμε 10 αυγά χωριάτικα 1½ κιλό αλεύρι (περίπου) για όλες τις χρήσεις, 1 κουταλάκι αλάτι, 4 κουταλιές της σούπας ζάχαρη, 3 βανίλλιες και καλό λάδι για το τηγάνισμα. Επίσης 1 κιλό μέλι για το μέλωμα, καρύδι και κανέλλα.

Πρώτα-πρώτα κτυπάμε πολύ καλά τ’ ασπράδια και προσθέταμε σε αυτά τους κρόκους κτυπημένους με την ζάχαρη.

Εν συνεχεία προσθέταμε το αλάτι, τις βανίλλιες και λίγο-λίγο το αλεύρι, ανακατεύοντας με το χέρι.

Θέλει προσοχή, διότι η ζύμη σφίγγει πολύ εύκολα. Πρέπει να είναι μέτρια προς το σκληρό. Αφού ζυμώσωμε πολύ καλά το ζυμάρι, λαδώνοντας τα χέρια μας συχνά για να μην κολλάνε, αρχίζαμε ν’ ανοίγωμε τα φύλλα με τον πλάστη ή με το ειδικό μηχάνημα. Τα φύλλα πρέπει να είναι λεπτά και να απλωθούν ένα-ένα σε επιφάνεια στρωμένη με ύφασμα για να μην κολλήσουν.

Για το τηγάνισμα, θα χρειαστούμε ένα βαθύ και μεγάλο τηγάνι, με μπόλικο ελαιόλαδο. Η φωτιά μας θα πρέπει να είναι δυνατή, αλλά να μην καπνίζει το λάδι. Κόβομε τα φύλλα της ζύμης, τετράγωνα κομμάτια 8Χ8cm περίπου ή λωρίδες και τα ψήνομε, διπλώνοντας τα σε διάφορα σχήματα.

Το κλασικό σχήμα είναι ο κύλινδρος αλλά και τα μαντηλάκια, οι φιόγκοι και τα γαρύφαλλα. Ένα-ένα κομμάτι που ψήνεται το βγάζομε σε ένα σουρωτήρι για να στραγγίζουν τα λάδια του.

Για το μέλωμα, ετοιμάζαμε ένα ζεστό σιρόπι από 1 κιλό μέλι + 3/4 ποτηριού νερό (να βράσουν 2′).

Βουτάμε μια-μια τις δίπλες στο σιρόπι και τις βάζομε ξανά σε τρυπητό να στραγγίσουν. Τις στολίζαμε με ψιλοκομμένο καρύδι και κανέλλα και τις παρουσιάζαμε μέσα σε μεγάλους δίσκους ή καλαθάκια.

Όταν προορίζονται για γάμο, τις αραδιάζομε σε μεγάλα πανέρια στρωμένα με ασπροκεντημένο λινό ύφασμα και τις στολίζομε με κουφέτα και λουλούδια.

Από http://www.mani.org.gr/mani/

Θα θέλαμε το σχόλιο σας:

Σχόλια

Σχετικά με Όμορφη Μάνη

H Iστοσελίδα Όμορφη Μάνη έχει σαν στόχο να αναδείξει σε ένα πιο ευρύ κοινό την ιστορία και τις φυσικές ομορφιές της Μάνης.Ειδήσεις, φωτογραφίες, κοινωνικές εκδηλώσεις που αφορούν την Μάνη , μπορείτε να μας τα αποστείλετε στο mail omorfimani@gmail.com και εμείς θα τα δημοσιεύσουμε άμεσα με την αναφορά της πηγής.Σας ευχαριστούμε για την επίσκεψη.

Δείτε όλα τα άρθρα του/της Όμορφη Μάνη →

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *