Γάμος :”Μια από τις λίγες χαρές της παλιάς Μάνης”.

Ο Γάμος ήταν το μοναδικό χαρμόσυνο γεγονός στην αλλοτινή Μάνη…

Στην αλλοτινή Μάνη δεν υπήρχαν χαρούμενες γιορτές και επέτειοι.Είχαν καταργηθεί σχεδόν και οι ονομαστικές εορτές.Οι λύπες ήσαν απείρως περισσότερες και τα μαύρα είχαν καθιερωθεί σαν τοπική φορεσιά.Οι μοναδικές χαρές, όπως τις έλεγαν ήταν ο γάμος και η γέννηση αγοριού, γιατί ήξεραν πολύ καλά όπως οι αρχαίοι Έλληνες ότι αυτό, το αγόρι , ο «κούρος” όπως το έλεγαν, βιολογικά θα διαιώνιζε την οικογένεια , την φυλή και θα ήταν ένα ντουφέκι παραπάνω στον αγώνα.

Τον γάμο λοιπόν τον συνδύαζαν με την αναγέννηση της οικογένειας, της φαμίλιας, της φυλής, κάτι όπως ο καινούργιος χρόνος. Μόνον στα νεότερα χρόνια λέγανε τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά κάλαντα από σπίτι σε σπίτι και φτιάχνανε δίπλες , λελάγγια και μελομπουκιές (παραδοσιακά φαγητά και κεράσματα).gamos proika 1965

Χαρές λοιπόν ονόμαζαν τους γάμους .”Στις χαρές σου” λέγανε συχνά στις προπόσεις τους με κρασί ή κεράσματα.Στην παλιά Μάνη, σε καμία άλλη περίπτωση δεν τραγουδούσαν και δεν χόρευαν, εκτός από το γάμο.Ο γάμος γιορτάζοταν κατά τον πιο επίσημο και επιδεικτικό τρόπο, γι΄αυτό το έλεγαν και «χαρά”.Πολλές φορές ακόμα και σήμερα, ακούμε, ειδικά από τους μεγάλους σε ηλικία ανθρώπους την πρόποση «Στις χαρές σου”, που σημαίνει στο γάμο σου και προέρχεται από την Παλιά Μάνη.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι το όνομα του κοριτσιού μιας οικογένειας συνοδεύονταν από την κατάληξη.ίτσα, ενώ με το όνομα της καινούργιας γυναίκας στην οικογένεια, της νύφης, είχε το επίθετο με την κατάληξη.ίτσα.Αυτά κυρίως για την αποσκιερή Μάνη.Για παράδειγμα , η γυναίκα του Νικολάου Πλαγιαννάκου του Βασιλείου, έχανε τόσο το επίθετο της, όσο και το μικρό της όνομα και λέγονταν μετά το γάμο της, Νικολάου Πλαγιανέϊσα Βασιλόνυφη.Αναφερόταν δηλαδή και σαν νύφη του αρχηγού της οικογενείας που ήταν ο πατέρας του γαμπρού.

Για το γάμο λάμβαναν ειδοποίηση όλοι οι συγγενείς εγκαίρως σε όλα τα χωριά.Στο σπίτι του γαμπρού γίνονταν όλες οι απαραίτητες προετοιμασίες.Επιστρατευόντουσαν όλες οι κοπέλες, συγγενείς και φιλικά πρόσωπα για να αλέσουν το στάρι και να φτιάξουν τα ψωμιά του γάμου ανάλογα με τους καλεσμένους.Λιδορικιώτικος Γάμος_0013

Σαν προίκα, εκτός από τα διάφορα χωράφια (λαχίδια) που έπαιρνε η νύφη, αρκετά για την συμβολή της στο νεο της σπιτικό, έπαιρνε και πολλά οικιακά σκεύη ή και σκουτιά (ρούχα) ή μπατανιές (κουβέρτες) και άλλα.Στα σκουτιά επάνω πολλές φορές καρφίτσωναν με διάφορες κορδέλες δεμένα, παλαιά νομίσματα αξίας , συνήθως ασημένια.Πολλά από αυτά δωριζόντουσαν αργότερα στην γέννηση κάποιου μέλους άλλης οικογένειας, συνήθως αγοριού, μαζί με βαμβάκι που σήμαιναν: το παιδί να ζήσει ως τα βαθιά γεράματα έχοντας τη δύναμη του χρήματος.Πάντως και οι δυο ευχές είχαν προφανώς γεννηθεί από τις δυο βασικές ελλείψεις των παλιών Μανιατών.Πρώτον ότι ο μέσος όρος ζωής ήταν φοβερά κατεβασμένος εξαιτίας των πολλών σκοτωμών από τις εκδικήσεις και αντεκδικήσεις.Δεύτερον , διότι οι Μανιάτες ήταν υπερβολικά φτωχοί άνθρωποι και ήταν φυσικό να έχουν την παραπάνω επιθυμία.Στα προικιά λοιπόν και στα σκουτιά έδιναν και μερικές εικόνες οικογενειακές για να συνοδεύουν Χριστιανικά τη νύφη στο νέο της σπιτικό και τραγουδούσαν:gamospalia

«Τώρα την αυγή, τώρα η αυγή χαράζει, τώρα τα πουλιά, τώρα τα χελιδόνια, τώρα οι πέρδικες γλυκολαλούν και λένε:

ο δυόσμος και ο βασιλικός και τ΄άσπρο καρυοφύλλι . Αυτά τα τρία μαλώνανε  το πιο μυρίζει κάλλιο. Πετιέται το τριαντάφυλλο το μοσχομυρωδάτο. Σωπάστε βρωμολούλουδα  και σεις βρωμοβοτάνια, τι εγώ είμαι το τριαντάφυλλο της άνοιξης στολίδι, Που το χειμώνα κρύβομαι στης αγκαθιάς τη ρίζα, Το Μάη μην αφαίνομαι σε νιού γαμπρού κεφάλι, Σε παντρεμένης γόνατα στου κοριτσιού  τον κόρφο στης χήρας το προσκέφαλο βραδιάζω ξημερώνω”.

Όλα τα κινητά αντικείμενα της προίκας μεταφέρονταν με καραβάνι από μουλάρια και άλογα στο σπίτι του γαμπρού για την καινούργια εγκατάσταση.Τα ζώα αυτά ήσαν στολισμένα με μεταξωτά μαντίλια, χρωματιστά από καθαρό μετάξι, που ύφαιναν οι ίδιες οι Μανιάτισσες χωρίς πρόσθετα και άλλες σύγχρονες αλχημείες.Το σημαντικότερο βέβαια στοιχείο σε μια προίκα ήταν η στέρνα. Η «γλιστέρνα” όπως την έλεγαν, γιατί το νερό στην παλιά Μάνη ήταν ο θησαυρός.Περισσότερο και από τα κτήματα και από τα σκουτιά και πολλές φορές και από αυτή την ίδια τη νύφη!!

Δείτε  Μανιάτικα επώνυμα: "Πες το όνομα ζου να σε που ποίου είσαι"!!!

Σε άλλα μέρη, κυρίως της μέσα Μάνης, προίκα δεν δινόταν στη νύφη και τα έξοδα του γάμου καλύπτονταν από τα δώρα των συγγενών του γαμπρού. Οι αρραβώνες γίνονταν με πολύ απλό τρόπο. Πήγαιναν κάποιοι άντρες στο σπίτι της νύφης , έριχναν μερικούς πυροβολισμούς, έπαιρναν ένα δακτυλίδι και το περνούσαν στα δάκτυλα των αρραβωνιασμένων και μετά κερνιόντουσαν ρακί Καλαμών.Ο αρραβωνιαστικός έβλεπε την αρραβωνιαστικιά του παρόντων των γονέων και των αδερφών της, και ποτέ μόνη.Πολλές φορές οι αρραβώνες γίνονταν χωρίς να είναι παρόντες οι αρραβωνιασμένοι,Αρκούσε να πήγαιναν δυο τρείς άντρες από το μέρος του γαμπρού στο σπίτι της νύφης και να έριχναν μερικές τουφεκιές.Σε άλλη περίπτωση ήταν αρκετό να πυροβολήσει ο γαμπρός χωρίς να πάει στο σπίτι της νύφης, ή από το χωριό του και να δηλώσει ότι «κρούει τουφέκι για την τάδε”.

Αυτό όμως, γίνονταν όταν οι συγγενείς της νύφης δεν ήθελαν τον γαμπρό, γιατί ήταν αχαμνόμερος, δηλαδή από πιο αδύνατη οικογένεια.Με το βάρεμα αυτό του τουφεκιού, τα πράγματα εξελίσσονταν σοβαρά, γιατί ο νέος δέσμευε το κορίτσι και γιατί κανένας δεν έπαιρνε γυναίκα άλλου χωρίς να υπολογίσει μαζί του την έχθρα μέχρι θανάτου.Επακόλουθα λοιπόν: ή γάμος με απαγωγή, ή με συγκατάθεση ή έχθρα.Η γυναίκα δεν είχε γνώμη για τον άντρα που θα έπαιρνε τις περισσότερες φορές.Πρωτοέβλεπε δε τον αρραβωνιαστικό της μετά τους αρραβώνες.Ολυμπιές

Κάποτε κάποια Μαρία με τις φίλες της, καθισμένες στην ρούγα του χωριού, μια Κυριακή, σιγομιλούσαν και γέλαγαν , όταν ξαφνικά, ακούσθηκε ένας σμπάρος!! Τι είναι αυτή η τουφεκιά έκαναν όλες έκπληκτες.Και η ωραία Μαρία, που είχε μυριστεί τον αρραβώνα της με έναν που δεν τον ήθελε, είπε ήρεμα: «Δεν είναι τίποτε κορίτσια, εμένα σκότωσε ο πατέρας μου”.

Στους νεόνυμφους, η καθιερωμένη ευχή ήταν να αποκτήσουν εννιά γιούς και μια θυγατέρα.Χρειάζονταν βλέπετε η θυγατέρα γιατί από αυτήν θα ξανάβγαιναν άλλοι εννιά γιοί.

«Νύφη μου ξάστερο νερό και ξέλαμπρο φεγγάρι,

το ταίρι σου ΄ναι ζηλευτό κι τ΄όμορφο παλικάρι,

στο σπίτι το πεθερικό στη γειτονιά οπού ΄ρθες

σαν κυπαρίσσι να σταθείς , σαν δέντρο να ριζώσεις,

και σαν μηλιά γλυκομηλιά, τους κλώνους σου ν΄απλώσεις

υγιούς εννιά ν΄αξιωθείς και μια γλυκομηλίτσα”

Το Βίντεο επιμελήθηκε η κα Μαρία Τσιροβασίλη και δημοσιεύθηκε στις 28 Μαϊου 2014.

Επιμέλεια Δημήτρης Χρονέας

Για την Όμορφη Μάνη

Θα θέλαμε το σχόλιο σας:

Σχόλια

Σχετικά με Όμορφη Μάνη

H Iστοσελίδα Όμορφη Μάνη έχει σαν στόχο να αναδείξει σε ένα πιο ευρύ κοινό την ιστορία και τις φυσικές ομορφιές της Μάνης.Ειδήσεις, φωτογραφίες, κοινωνικές εκδηλώσεις που αφορούν την Μάνη , μπορείτε να μας τα αποστείλετε στο mail omorfimani@gmail.com και εμείς θα τα δημοσιεύσουμε άμεσα με την αναφορά της πηγής.Σας ευχαριστούμε για την επίσκεψη.

Δείτε όλα τα άρθρα του/της Όμορφη Μάνη →

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *