Μάνη: «Κορωνάκια μου το ταξίδι στο άγνωστο αρχίζει…»

Μια Μάνη είναι Προσηλιακή και άλλη μια είναι Αποσκιερή. Μια Μάνη είναι Εξω και άλλη μια είναι Μέσα. Καμιά δεν είναι ίδια με την άλλη, καμιά δεν είναι η ομορφότερη. Να γράψεις ταξίδι για τη Μάνη ολόκληρη δεν γίνεται, δεν πάει. Να την κατακερματίσεις σε κομμάτια και να αποτυπώσεις τις περιηγητικές σου εντυπώσεις πέφτεις στο ίδιο «λάθος» με τους υπόλοιπους… χάνεις την αίσθηση. Μονάχα να μεταφέρεις μερικές εικόνες που δεν τις περιμένει κανείς φαίνεται πως είναι το σωστό και έτσι θα γίνει. Κορώνα μου το ταξίδι στο άγνωστο αρχίζει…
Τα μυστικά της Μάνης

ΟΙ ΜΑΝΙΑΤΕΣ ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ!
Μη νομίσετε πως οι Μανιάτες πεθαίνουν… όχι! Απλά όταν τα «κακαρώσουν» γίνονται ταχυδρόμοι από τον Επάνω κόσμο στον Κάτω. Μεταφέρουν τους καημούς και τις σκέψεις, τα παθήματα και τα ανδραγαθήματα, την αλήθεια ολάκερη τη δική τους, αλλά και όλων των υπολοίπων στον Κάτω Κόσμο.

Για τούτο φροντίζουν οι μοιρολογίστρες με τα αυτοσχέδια 8σύλλαβα και 15σύλλαβα έμμετρα ποιήματά τους. Τα λόγια τους μοιάζουν σαν να βγαίνουν από αρχαία τραγωδία.

Δεν λένε ποτέ μεγάλες κουβέντες ή υπερβολές, γιατί είναι ασέβεια. Μονάχα την αλήθεια παίρνει μαζί του ο «ταχυδρόμος» μαζί με ένα αυθεντικό κομμάτι του εσωτερικού κόσμου κάθε μοιρολογίστρας. Και φυσικά κανείς Μανιάτης δεν πρέπει να πάει στον Κάτω Κόσμο «άκλαυτος».

ΕΠΙΑΝΑΝ ΠΟΥΛΙΑ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ…

Τα μυστικά της Μάνης

Κάποτε το κυνήγι ήθελε αντρεία και αξιοσύνη και στη Μάνη το τιμούσαν δεόντως. Στο Πόρτο Κάγιο μάλιστα έπιαναν κυριολεκτικά πουλιά στον αέρα χρησιμοποιώντας απόχες! Μιλάμε για τα ορτύκια του Σεπτέμβρη (τα γνωστά και ως αρδίκια- αρδικολόης ονομαζόταν ο Σεπτέμβρης). Ελεγαν λοιπόν πως : «τις μέρες που τα θέμελα του ουρανού είνιε κόκκινα στη Δύση, πέφτουσι αρδίκια. Το ίδιο άμα φυσά Βοϊριάς».

Το να κουμαντάρεις μιαν απόχη σχεδόν 2,5 μέτρα και να πιάσεις το ορτύκι που πετά στον αέρα και όχι να το «κουπώσεις» (να το αιχμαλωτίσεις όταν είναι καθισμένο) ήταν τιμητική ικανότητα για την τοπική κοινωνία. Χρησιμοποιώντας 7-9 άτομα στηνόταν η «τραπέλα», ο σχηματισμός (σαν λαβίδα) που θα επέτρεπε στους καλούς κυνηγούς-αποχάδες (τους έλεγαν «κωλήτες») να πιάσουν τα ορτύκια στον αέρα.

ΟΙ ΜΑΝΙΑΤΕΣ ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ!

ΟΙ ΜΑΝΙΑΤΕΣ ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ!

Δύο-τρία μικρά παιδιά που κινούνταν με σβελτάδα (τα ονόμαζαν «φτεριτούνια»), ξεκινούσαν να τρέχουν και να φωνάζουν από την αντίθετη πλευρά της πλαγιάς, σηκώνοντας τα ορτύκια στον αέρα. Αφού χτένιζαν τις πλαγιές που τους αναλογούσαν, γυρνούσαν το απόγευμα στη ρούγα (γειτονιά) του χωριού και μοίραζαν εξίσου τα πουλιά που έπιασαν, φροντίζοντας πάντα να βγάζουν μερτικό για τα ορφανά και για εκείνους που είχαν πένθος και δεν μπορούσαν να συμμετέχουν στην τραπέλα. Το κυνήγι με απόχη σταμάτησε οριστικά στη δεκαετία του 1970. Τα όπλα είχαν επικρατήσει.

Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ
Μικροί ανυπότακτοι θεοί αγωνίστηκαν αιώνες για να λαξέψουν την πέτρα ετούτη. Βοήθησε κι ο άνεμος, βοήθησε κι η θάλασσα. Ηρθαν οι άνθρωποι να θαυμάσουν το έργο και κάποιοι απ’ αυτούς έμειναν. Ενσωματώθηκαν με το τοπίο, αγάπησαν την πέτρα και της έμειναν πιστοί. Ετσι αυτό το σκληρό και άνυδρο υλικό απόχτησε αξία στον τόπο ετούτο.

ΕΠΙΑΝΑΝ ΠΟΥΛΙΑ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ...

ΕΠΙΑΝΑΝ ΠΟΥΛΙΑ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ…

Ανυπάκουοι, απότομοι στη συμπεριφορά, σκληροί στον χαρακτήρα και με βλέμμα που δεν χαρίζεται σε κανέναν, οι ιδιοκτήτες της πέτρας, άνθρωποι κι αυτοί με κουσούρια και αδυναμίες, έμαθαν στη στέρηση στον πόνο και στον νου τους είχαν πάντα τον πόλεμο. Αλλοι τους μισούσαν και άλλοι τους θαύμαζαν, μα εκείνοι δεν νοιάζονταν. Το μόνο που τους ενδιέφερε ήταν ο σεβασμός. Και ο σεβασμός ξεκινάει από ένα απλό πράγμα: «Αυτό είναι δικό σου και αυτό είναι δικό μου»!

«Αυτά» λοιπόν ερχόμαστε εμείς σήμερα, οι επισκέπτες-τουρίστες, να δούμε και να θαυμάσουμε …τα λιθάρια, τις πέτρες-λες και το υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένα φέρει τον χαρακτηρισμό «πολύτιμο». Ερχόμαστε με χρήματα στην τσέπη και μπορούμε να αγοράσουμε το φαγητό, τη φιλοξενία, ακόμα και ένα κομμάτι γης γεμάτο από τις θαυμάσιες αυτές πέτρες. Τι περίεργο όμως! Στα χέρια μας δεν έχουν την ίδια αξία.

Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ

Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ

ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΑΝΗ
Η χερσόνησος του Μέζαπου, το γνωστό μας «Τηγάνι», μοιάζει με υπερφυσικό χέρι οπότε μας προέκυψε το λατινικό manus ή mainus. Την άποψη αυτή ενισχύει και ο όρος Brazzo di Maina (βραχίονας της Μάνης) που καθιερώθηκε στα χρόνια της Ενετοκρατίας.

Σωστή φαίνεται και η εκδοχή του καθηγητή Ε. Πεζόπουλου που λέει πως προέρχεται από το αρχαίο επίθετο «μανός» (στο θηλυκό του γένος) που σημαίνει γυμνός από βλάστηση.

ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΑΝΗ

ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΑΝΗ

Το γιώτα που συνήθως βλέπουμε γραμμένο στους χάρτες των κουτόφραγκων (Μάινη την ονόμαζαν) οφείλεται και στο γλωσσικό ιδίωμα των κατοίκων ( Μια γιαγιά που έβλεπε φωτογράφο να σκαρφαλώνει σε κάτι ερείπια για να έχει ωραίο κάδρο φώναξε: «Πας χαϊμένος κορώνα μου»).

Ωραία ακούγεται και η εκδοχή που λέει πως όλοι οι ναυτικοί που περνούσαν από το ακρωτήριο Ταίναρο φώναζαν «Μάινα τα πανιά!», οπότε έμεινε στη χερσόνησο το όνομα Μάινη.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΚΕΛΕΦΑΣ

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΚΕΛΕΦΑΣ

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΚΕΛΕΦΑΣ

Είτε από την Αρεόπολη, είτε από το Οίτυλο το μάτι αγωνίζεται να διακρίνει το κάστρο που είναι χτισμένο πάνω από το δροσερό Μυλολάγκαδο. Εχει ενσωματωθεί αρμονικά στο τοπίο και έχοντας εκπληρώσει τη αποστολή του… αναπαύεται! Ηταν κάποτε πανίσχυρο και για την άμυνά του διέθετε 58 κανόνια! Μαζί με το κάστρο του Πασσαβά έξω από το Γύθειο ήταν οι ακοίμητοι φρουροί που έλεγχαν τους χερσαίους δρόμους προς τη Μάνη.

Το κάστρο της Κελεφάς δεν έχει περίτεχνη τοιχοδομία, έχει σχετικά λεπτά τείχη και τέσσερις εντυπωσιακούς κυκλικούς πύργους (ο πέμπτος που υπήρχε γκρεμίστηκε). Καταλαμβάνει έκταση 13 στρεμμάτων η οποία περικλείεται εξ ολοκλήρου από το τείχος. Το κατασκεύασαν οι Τούρκοι γύρω στα 1670 για να υπερασπίζεται το εμπορικό τους λιμάνι στο Οίτυλο.

ΜΙΚΡΟ ΑΛΓΕΡΙ...

ΜΙΚΡΟ ΑΛΓΕΡΙ…

Οι τοπικές παραδόσεις και θρύλοι συνδέουν την ιστορία του με τη δράση του φοβερού πειρατή Λυμπεράκη Γερακάρη, ο όποιος την περίοδο 1667-1670 ήταν ηγεμόνας (μπέης) της Μάνης.

Ο ομορφότερος δρόμος που οδηγεί στο κάστρο είναι το λιθόστρωτο μονοπάτι που ξεκινάει από την παραλία της Τσίπας και ανηφορίζει σαν φίδι την πλαγιά, η λεγόμενη «Σαλιτζάδα». Ο ευκολότερος είναι από τον μικρό οικισμό της Κελεφάς, σε παράκαμψη από τον κεντρικό 4,5 χλμ. περίπου πριν από την Αρεόπολη.

ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ, ΛΟΥΚΑΣ ΚΑΙ ΛΟΥΚΑΔΙΚΑ

ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ, ΛΟΥΚΑΣ ΚΑΙ ΛΟΥΚΑΔΙΚΑ

ΜΙΚΡΟ ΑΛΓΕΡΙ…
Το Λιμένι, το Νέο Οίτυλο και το Καραβοστάσι. Παρά τη μικρή τους απόσταση δεν πρέπει να κάνουμε το λάθος να ενοποιήσουμε τα «σημάδια» του κόλπου. Το Λιμένι ήταν το επίνειο της Αρεόπολης και κατά συνέπεια το λιμάνι της οικογένειας Μαυρομιχάλη. Δίχως πολλές παρεμβάσεις ο οικισμός μοιάζει σαν ζωγραφιά όταν τον κοιτάς από ψηλά. Δίπλα του στο κέντρο του κόλπου βρίσκεται το Νέο Οίτυλο που γεννήθηκε στον 20ό αιώνα γύρω από την παραλία της Τσίπας και αναπτύσσεται τουριστικά.

Παραγκωνισμένο στη βόρεια πλευρά φαίνεται το Καραβοστάσι, αλλά η σημερινή του εικόνα σε ξεγελάει. Ετούτος οι οικισμός σαν λιμάνι του Οίτυλου έχει ιστορία χιλιάδων χρόνων. Μέσα στη θάλασσα έχουν βρεθεί κίονες και αμφορείς του 2ου αι. π.Χ, ενώ εντοπίστηκε και αρχαίο ναυάγιο. Μια από τις μη επίσημες ονομασίες του ήταν «Μικρό Αλγέρι» αφού εδώ έβρισκαν καταφύγιο οι πειρατές του Αιγαίου και της Μεσογείου. Πάντως σε ετούτο τον όρμο έκαναν απόβαση τα πλοία στην ατυχή επανάσταση Ορλώφ στα 1770.

Η ΤΟΥΡΛΩΤΗ, Ο ΣΕΡΓΙΟΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΚΧΟΣ...

Η ΤΟΥΡΛΩΤΗ, Ο ΣΕΡΓΙΟΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΚΧΟΣ…

ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ, ΛΟΥΚΑΣ ΚΑΙ ΛΟΥΚΑΔΙΚΑ
Ακολουθώντας μια κατηφορική φουρκέτα του δρόμου εμφανίζονται μπροστά σου τα Λουκάδικα και μονομιάς καταλαβαίνεις πως ετούτος ο λόφος είναι ακόμα οχυρωμένος. Σε αυτήν τη στρατηγικής σημασίας θέση είχε χτιστεί η ακρόπολη της αρχαίας Τευθρώνης.

Στους αιώνες που ακολούθησαν πιθανότατα ο βυζαντινός άρχων Κολοκυθάς έδωσε το όνομά του στο κάστρο της Κολοκυθιάς, αν και το μανιάτικο χιούμορ «υπαγορεύει» πως ο λόφος έχει το αντίστοιχο σχήμα!

Ο ΚΟΥΡΝΟΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΙΛΑ

Ο ΚΟΥΡΝΟΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΙΛΑ

Στα 1245 πάντως το κάστρο της Κολοκυθιάς δόθηκε μαζί με 4 χωριά στον Κομη Λούκα, το όνομα του οποίου παραμένει έως σήμερα στον οικισμό. Τμήματα του πάλαι ποτέ κάστρου και της οχύρωσης διατηρούνται σε σχετικά καλή κατάσταση, ενώ η θέα προς τη θάλασσα παραμένει εκπληκτική.

Η ΤΟΥΡΛΩΤΗ, Ο ΣΕΡΓΙΟΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΚΧΟΣ…
Οι ομολογουμένως μακρινοί Αγιοι Σέργιος και Βάκχος έχουν την τιμητική τους στο βυζαντινό ναό-κομψοτέχνημα του 12ου αιώνα μ.Χ. Οι Μανιάτες ονομάζουν «Τουρλωτή» αυτή την πανέμορφη εκκλησιά που ξεπροβάλλει μέσα στους ελαιώνες της Κοίτας και των Καλλονιών και λένε πως οι Σέργιος και Βάκχος έφτασαν εδώ μαζί με τους Μαρδαΐτες, από τον Ευφράτη ποταμό της Ανατολικής Κιλικίας της Ασίας!

ΠΟΡΤΟ ΚΑΓΙΟ ΚΑΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟ

ΠΟΡΤΟ ΚΑΓΙΟ ΚΑΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟ

Για την ιστορία ονομαστό είναι το μοναστήρι των Αγίων στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έχει μετατραπεί σε τζαμί και αναφέρεται ως Μικρή Αγια-Σοφιά.

Η ΒΥΘΙΣΜΕΝΗ ΤΕΥΘΡΩΝΗ
Σκεφτείτε μια αρχαία πολιτεία που καταλαμβάνει το γεωγραφικό «τρίγωνο» Γωνέα-Ζούδα-Λουκάδικα και έχει κέντρο τον σημερινό Κότρωνα. Δεν ήταν μεγάλη… ήταν τεράστια! Δυστυχώς μεγάλο τμήμα της βυθίστηκε στον σεισμό του 375 μ.Χ. και στους επόμενους αιώνες ( στους σύγχρονους κυρίως) ο βυθός λεηλατήθηκε.

ΤΑ ΞΕΧΑΣΜΕΝΑ ΤΡΙΣΑΚΙΑ

ΤΑ ΞΕΧΑΣΜΕΝΑ ΤΡΙΣΑΚΙΑ

Η αόρατη πλέον αρχαία Τευθρώνη μας περιμένει στον Κότρωνα, με τους γραφικούς ορμίσκους, που στολίζουν τα καλοκαιρινά όνειρα των εκάστοτε επισκεπτών του. Ηταν ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια και φυσικά αυτό που χρησιμοποίησε ο Παυσανίας για να φτάσει στο ακρωτήριο Ταίναρο με πλοίο.

Από το σημερινό λιμάνι του Κότρωνα αντικρίζει κανείς τη μικρή χερσόνησο του Σκοπά και περπατώντας εύκολα φτάνει στη μικρή λωρίδα γης με τα σκουρόχρωμα μεγάλα βότσαλα, το ονειρεμένο πέτρινο σπίτι και τη διπλή ειδυλλιακή παραλία που ενώνει το «νησί» με την ξηρά.

Ο TΙΜΩΡΟΣ ΑΪΣΤΡΑΤΗΓΟΣ

Ο TΙΜΩΡΟΣ ΑΪΣΤΡΑΤΗΓΟΣ

Η χερσόνησος αυτή είναι βέβαιο πως κατοικείτο πριν από το 2000 π.Χ. ενώ τόσο στη σημερινή μικρή πολιτεία του Κότρωνα όσο και στη χερσόνησο θα δείτε πολλά από τα κομμάτια της αρχαίας πόλης, είτε διάσπαρτα είτε ενσωματωμένα στα σπίτια και τις εκκλησιές.

Η αρχαία Τευθρώνη ζει ακόμη μέσα από τα δομικά της στοιχεία, ή πέθανε και στοιχειώνει το μέρος τούτο; Καλύτερα να το αποφασίσετε μονάχοι σας.

Ο ΚΟΥΡΝΟΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΙΛΑ

Ο ΠΥΡΓΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΑΚΟΥ

Ο ΠΥΡΓΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΑΚΟΥ

Από το Εξω Νύφι στην Προσηλιακή, ανηφορίζεις για τη Βίγλα και από εκεί συνεχίζεις με τα πόδια. Θα χρειαστείς πάνω από 1 ώρα, αλλά αξίζει τον κόπο. Πλησιάζοντας στο εγκαταλελειμένο χωριό του Κουρνού θα συναντήσεις τις πρώτες καρυδιές και θα καταλάβεις γιατί μια σωλήνα ακολουθεί το μονοπάτι.

Ο Κουρνός έχει μπόλικο νερό όλες τις εποχές του χρόνου και παλιότερα ήταν σημαντικό χωριό, καλά προφυλαγμένο. Η Παναγιά του Κουρνού, η μονόχωρη μεσαιωνική εκκλησιά με το καμπαναριό της, στέκει ακόμα ορθή και δίπλα της ένα αρχοντικό σπίτι με μεγάλο πηγάδι κάτω από την πηγή.

ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΟΥ ΣΑΓΓΙΑ

ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΟΥ ΣΑΓΓΙΑ

Αν συνεχίσεις τη νοητή γραμμή του μονοπατιού δίπλα από το τεράστιο πέτρινο τείχος που οριοθετεί μπαξέ (ή σχημάτιζε το πάλαι ποτέ υδραγωγείο) θα συναντήσεις και άλλα διαλυμένα σπίτια. Αν συνεχίσεις θα συναντήσεις σε σωρό τα κομμάτια της αρχαίας πολιτείας της Αίγιλας. Εχεις φτάσει λοιπόν στα «Κιόνια» και αυτό που αντικρίζουν τα μάτια σου είναι τόσο θλιβερό όσο και αληθινό. Από τα 1843 που ο Γάλλος Le Βas εντόπισε τα ιερά δύο δωρικών ναών του 2ου αι. π.Χ. όλοι λεηλατούν την περιοχή και κανένας δεν ενδιαφέρεται.

O Παυσανίας μπορεί ποτέ του να μην είδε την Αίγιλα, αφού πήρε το πλοίο από την Τευθρώνη για το Ταίναρο, αλλά τη μνημονεύει στα Μεσσηνιακά. Διαβάστε το απόσπασμα και θα καταλάβετε: «…Στη Λακωνική βρίσκεται η Αίγιλα, όπου υπάρχει ιερό της Δήμητρας άγιο. Ξέροντας ο Αριστομένης και οι δικοί του πως οι γυναίκες τελούν εκεί γιορτή προσπάθησαν να τις αρπάξουν.

ΤΟ ΤΗΓΑΝΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΥΚΕΣ

ΤΟ ΤΗΓΑΝΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΥΚΕΣ

Οι γυναίκες όμως ξεσηκώθηκαν, όχι χωρίς συνεργία της θεάς, για άμυνα και τραυμάτισαν τους περισσότερους Μεσσήνιους με τα μαχαίρια με τα οποία οι γυναίκες έσφαζαν τα ζώα της θυσίας και με τις σούβλες στις οποίες περνούσαν τα κρέατα για να τα ψήσουν. Τον Αριστομένη, χτυπώντας τον με τις δάδες, τον έπιασαν ζωντανό. Την ίδια όμως νύχτα σώθηκε στη Μεσσηνία. Ενοχοποιήθηκε η ιέρεια της Δήμητρας Αρχιδάμεια πως αυτή τον ελευθέρωσε, όχι για χρήματα, αλλά επειδή από πριν τον αγαπούσε. Εκείνη προφασίστηκε πως ο Αριστομένης είχε κάψει τα δεσμά του και δραπέτεψε…»

ROSSO ANTICO ΜΑΝΗΣ
Φημισμένο, πανάκριβο και κόκκινο. Μιλάμε για το rosso antico του Προφήτη Ηλία! Αυτό το περιώνυμο κόκκινο μάρμαρο μπορείς να συναντήσεις εύκολα στα σπίτια του οικισμού πάνω από το χωριό Δημαρίστικα. Αυτή η περιοχή της Προσηλιακής Μάνης είναι γεμάτη λατομεία τα οποία λειτουργούσαν από τα αρχαία χρόνια.

Η ΚΟΙΤΑ, Η ΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΥΚΛΙΑΝΙΚΟ

Η ΚΟΙΤΑ, Η ΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΥΚΛΙΑΝΙΚΟ

Εδώ έβγαινε το φημισμένο rosso antico, λέγεται μάλιστα ότι έξι από τις κόκκινες κολώνες στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης είναι φτιαγμένες από αυτό. Οι Γάλλοι εκμεταλλεύονταν το λατομείο του Προφήτη Ηλία μέχρι το 1910 κατεβάζοντας με βαγονέτα και ράγες τα μάρμαρα στον Αγιο Κυπριανό για μεταφόρτωση σε πλοία. Το βουνό είναι ακόμη και σήμερα γεμάτο πορφυρές, βυσσινιές και κεραμιδί φλέβες από την πολύτιμη πέτρα.

ΠΟΡΤΟ ΚΑΓΙΟ ΚΑΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟ
Στα κοπάδια ορτυκιών που καταφθάνουν για να ξεκουραστούν πριν συνεχίσουν το μεταναστευτικό ταξίδι τους για τον Νότο οφείλεται (σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή) το όνομα Πόρτο Κάγιο. Port aux Cailles=λιμάνι των ορτυκιών. Ο Ομηρος πάντως τον ασφαλή φυσικό όρμο και λιμάνι τον ονόμασε «Ψαμαθεύς», ενώ τόσο ο Στράβων όσο και ο Παυσανίας αναφέρονται στην «ευλίμενη αρχαία Ψαμαθού».

ΤΑ ΜΕΓΑΛΙΘΙΚΑ ΤΗΣ ΧΑΡΟΥΔΑΣ

ΤΑ ΜΕΓΑΛΙΘΙΚΑ ΤΗΣ ΧΑΡΟΥΔΑΣ

Ο μικρός ψαράδικος οικισμός απλώνεται άναρχα καθώς τα καλοκαίρια περνούν και κάτοχοι αυτοκινήτων και σκαφών αυξάνονται. Ξενώνες χτίζονται, ταβέρνες ανοίγουν, αλλά δεν είναι εύκολο να βρεις ένα χαμόγελο να σε περιμένει. Είναι κάπως περίεργα στο Πόρτο Κάγιο. Μπορεί αυτό το τελευταίο «μπόλιασμα» το… πειρατικό να έχει επηρεάσει το μανιάτικο γονίδιο!

Πάντως όλοι έχουν περάσει από εδώ. Από τους Φοίνικες, τους Κύλικες, τους Μινωίτες, ως τους Ρωμαίους, τους Βυζαντινούς, τους Φράγκους, τους Τούρκους και πάει λέγοντας. Ολοι θα ήθελαν ιδανικά να υποτάξουν το μέρος, να σταματήσουν οι «πειρατές» να βρίσκουν καταφύγιο στο Πόρτο Κάγιο. Πάντως για να βάζουμε τα πράγματα στη θέση τους … επειδή άλλο τα παραμύθια για τους πειρατές και άλλο η αλήθεια- θα πρέπει να πούμε ότι για την εποχή του και ο Λάμπρος Κατσώνης πειρατής θεωρείτο και το ορμητήριό του στα 1787 το Πόρτο Κάγιο ήταν.

Η ΑΓΗΤΡΙΑ ΤΗΣ ΣΚΙΑΣ

Η ΑΓΗΤΡΙΑ ΤΗΣ ΣΚΙΑΣ

Το κάστρο και ο μικρός οικισμός που διακρίνεται στην απέναντι πλευρά του κόλπου είναι το σημερινό Αχίλλειο που αναπτύσσεται με ήπιο και αισθητικά προσεγμένο τρόπο, αφού η θέα από εκεί είναι εκπληκτική. Το κάστρο πάντως το έχτισαν οι Τούρκοι στα 1570 σε μια προσπάθεια να ξεκινήσουν από κάπου ώστε να υποτάξουν τη Μάνη. Δεν άντεξαν πάνω από ένα χρόνο!

ΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟ
Ορμος Πόρτο Στέρνες. Ο δρόμος τελειώνει. Στοιβαγμένα κοτρώνια σχηματίζουν τον ναό των Αγίων Ασωμάτων. Είναι χτισμένος με αρχαίο υλικό από τον ναό του Ταίναριου Ποσειδώνα και η κοιλότητα που υποτίθεται ότι είναι το ιερό του δεν κοιτάει την Ανατολή! Στην απέναντι (ανατολική) όχθη του ορμίσκου οι εκπλήξεις συνεχίζονται. Ενα μεγάλο λαξευτό κανάλι ξεκινάει από ψηλά και καταλήγει στη θάλασσα. Δεν χρειάζεται να αναρωτηθεί κανείς. Αυτό ήταν το ονομαστό Ψυχοπομπείο της αρχαιότητας.

ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΤΩΠΑΓΚΙ;

ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΤΩΠΑΓΚΙ;

Από εδώ περνούσαν όλες οι ψυχές για τον Κάτω Κόσμο, για τον Αδη. Οι Πύλες του μπορεί να μην ήταν ακριβώς εδώ, αλλά ο «περαματάρης» τις έβαζε στο καΐκι και τις οδηγούσε κατευθείαν στην σπηλιά που βρίσκεται στη δυτική πλευρά της χερσονήσου του Ταίναρου. Πιθανότατα το κανάλι αυτό ήταν σκεπασμένο (κλειστό) στην αρχαιότητα. Αν προχωρήσεις δυτικά θα δεις και τον ρωμαϊκό οικισμό των Ταιναρίων αλλά και το απίθανο ψηφιδωτό που ροκανίζει ο χρόνος. Αν προχωρήσεις κι’ άλλο στο μονοπάτι μετά μισή ώρα θα φτάσεις στον φάρο του Ταίναρου, στο νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ευρώπης.

ΤΑ ΞΕΧΑΣΜΕΝΑ ΤΡΙΣΑΚΙΑ

Ο ΑΓΙΟΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΣ

Ο ΑΓΙΟΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΣ

Μόλις που προλαβαίνετε! Οδηγήστε έως εκεί για να δείτε μια από τις ωραιότερες εκκλησίες, η οποία δυστυχώς καταρρέει ταχύτατα. Είναι ο ναός του Αγίου Θεόδωρου όμως κανείς δεν τον λέει έτσι. Ολοι στο κοντινό χωριό Τσόπακας τον λένε Τρισάκια (ή Αγια Τρισάκια ή Αγια Τρισάγια). Το όνομα δόθηκε από τα δύο κατερειπωμένα σήμερα παρεκκλήσια που είχαν προστεθεί στα βόρεια και στα νότια του ναού. Ο ναός είναι μονόχωρος, θολωτός χτισμένος από αδρές σταχτόχρωμες πέτρες. Στους δύο τοίχους …βόρειο και νότιο… υπάρχουν από πέντε τυφλά τόξα με χτιστά θρανία στη βάση τους.

Είναι κατάγραφος από ωραίες αγιογραφίες του 13ου αιώνα με ζωηρά χρώματα. Σώζονται αρκετές στα τύμπανα των τυφλών τόξων και αρκετές επίσης στη θολωτή οροφή όπου υπήρχαν 14 μεγάλες ευαγγελικές σκηνές. Για να το δείτε στρίψετε στον κεντρικό δρόμο Αρεόπολης …Γερολιμένα προς το χωριό Τσόπακας. Το προσπερνάτε και συνεχίζετε δυτικά προς τη θάλασσα.

ΔΙΑΣΧΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΞΟΥΜΕΡΟ

ΔΙΑΣΧΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΞΟΥΜΕΡΟ

Ο δρόμος γίνεται τσιμεντένιος και μετά χωμάτινος και διασχίζει τον ελαιώνα. Σε 1 χλμ. από την πλατεία του χωριού θα δείτε μέσα από τις ελιές να υψώνεται ένα σκουριασμένο ικρίωμα, που δεν είναι παρά το λείψανο ενός στεγάστρου κάτω από το οποίο βρίσκεται ο ναός.

Ο ΤΙΜΩΡΟΣ ΑΪΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
Στο τέλος του δρόμου που περνάει μπροστά από τον Πύργο Αλευρά στο Οίτυλο βρίσκεται το παλιό εκκλησάκι του Αγιου Γεωργίου των Στεφανοπουλαίων (ή Στεφανοπουλιάνων).

ΠΟΥ ΗΠΙΕ ΝΕΡΟ Ο ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ;

ΠΟΥ ΗΠΙΕ ΝΕΡΟ Ο ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ;

Ανάμεσα στις ωραίες παλιές τοιχογραφίες ξεχωρίζει ο τεράστιος Ταξιάρχης, μια από τις πιο εντυπωσιακές παραστάσεις του Αρχαγγέλου στις εκκλησίες της Μάνης: κρατάει σπαθί και σχεδόν πάντα έχει παρόμοια στολή: στον θώρακα δεσπόζει μια μορφή θηρίου με πελώρια δόντια, ενώ κεφαλές θηρίων εμφανίζονται στις περικνημίδες του και στις επωμίδες του.

Πιθανόν οι μορφές των τεράτων να έχουν αποτροπαϊκό χαρακτήρα. Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ, ο Ταξιάρχης που ονομάζεται και Αϊστράτηγος (ή Αστράτηγος) έχει πολύ ξεχωριστή θέση στις εκκλησίες της Μέσα Μάνης και στην καρδιά των Μανιατών.

Σχεδόν πάντα απεικονίζεται σε υπερφυσικό μέγεθος και με θυμωμένο βλέμμα τιμωρού.

Οι Μανιάτες λένε τον αρχάγγελο και «Χάρο» και τον υπεραγαπούν γιατί τον θεωρούν πολεμιστή … άρα όμοιό τους.

Η ΑΓΗΤΡΙΑ ΤΗΣ ΣΚΙΑΣ
Θα φτάσετε στο μονοπάτι απέναντί της και πάλι δεν θα τη βλέπετε! Αυτός ο ναός της Παναγίας είναι χτισμένος σε μια κοφτή ορθοπλαγιά στους γκρεμούς του Μεζαλίμονα (ο πρώτος κόλπος δυτικά από το Τηγάνι) και στέκεται σχεδόν πάντα στη σκιά, αθέατος, τριγυρισμένος από σκίνους και φλόμους.

Από το εσωτερικό του ναού ακούτε το βογκητό του νερού και από το προαύλιό του η θέα προς το ακρωτήριο Τηγάνι είναι μοναδική. Η Παναγία η Οδηγήτρια (οι Μανιάτες τη λένε Αγήτρια) είναι ένα από τα πιο όμορφα βυζαντινά ξωκλήσια. Είναι ναός βυζαντινός σταυροειδής με τρούλο, ιδιαίτερα χαριτωμένος, με υπέροχα μαρμάρινα ανάγλυφα, κίονες και σκαλιστά μοτίβα πουλιών στο πάτωμα. Εχει κτιστεί δίπλα σε σπήλαιο (ο νότιος τοίχος) και χρονολογείται στα 1200. Οι αγιογραφίες είναι ξεθωριασμένες, αλλά υψηλής τέχνης. Οι παλαιότερες βρίσκονται στο νάρθηκα (Δευτέρα Παρουσία, Δέηση κ.λπ.) και λίγες στο ιερό (Βλαχερνίτισσα κ.ά.), αλλά υπάρχουν και νεότερες αγιογραφίες του 1808.

Η ΚΥΡΙΑΚΗ Η ΑΔΙΚΙΩΤΗ...

Η ΚΥΡΙΑΚΗ Η ΑΔΙΚΙΩΤΗ…

Για να βρείτε το ξωκλήσι ακολουθήστε την πινακίδα που υπάρχει λίγο έξω από το χωριό Αγία Κυριακή. Επειτα από 20΄ περπάτημα θα έχετε φτάσει.

Η ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΛΑΣΜΕΝΟΙ ΤΗΣ
Είναι μια από τις ομορφότερες βυζαντινές εκκλησίες της Μέσα Μάνης και σύμφωνα με μελετητές αυτός ήταν ο καθεδρικός ναός της επισκοπής Μαΐνης. Ο ναός βρίσκεται σε μια ερημική τοποθεσία έξω από τον οικισμό της Επισκοπής και είναι αφιερωμένος κατά παράδοση στην Παναγία, ενώ άλλες παραδόσεις τον θέλουν αφιερωμένο και στον Άγιο Γεώργιο. Χρονολογείται γύρω στα 1200.

Η ΓΙΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΡΙΔΑΣ

Η ΓΙΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΡΙΔΑΣ

Είναι ναός ιδιαίτερα κομψός, σταυροειδής δικιόνιος ελλαδικού τύπου, τρουλαίος με νάρθηκα. Είναι πετρόκτιστος με παλιά μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη ενσωματωμένα στην τοιχοποιία του. Εχει εντυπωσιακό τρούλο αθηναϊκού τύπου, πλινθοπερίκλειστο, και στους μαρμάρινους κιονίσκους του υπήρχαν υδρορροές με σχήμα λεοντοκεφαλής (σώζονται μερικές και είναι πολύ καλαίσθητες).

Ο ναός της Επισκοπής είναι κατάγραφος και οι τοιχογραφίες είναι πολύ καλής ποιότητας πιθανώς (κατά κάποιους μελετητές) Κωνσταντινουπολίτη καλλιτέχνη. Από τις θαυμάσιες τοιχογραφίες ξεχωρίζουν οι πολύ εντυπωσιακές σκηνές από την Κόλαση (γυμνές γυναίκες να τις δαγκώνουν φίδια, κολασμένοι μέσα σε φλόγες, γυμνός άνδρας καβάλα σε δράκοντα και άλλες πολλές).

Η ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΛΑΣΜΕΝΟΙ ΤΗΣ

Η ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΛΑΣΜΕΝΟΙ ΤΗΣ

Η… ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΗ ΜΟΝΗ ΓΩΝΕΑΣ
Είναι ένα από τα καλύτερα κρυμμένα μυστικά της μανιάτικης γης. Όλοι θα περάσουν από τον Κότρωνα, αλλά σχεδόν κανείς δεν θα μπει στον κόπο να ανηφορίσει την πλαγιά του βουνού Αραβίκια, πάνω από το ωραίο παραθαλάσσιο χωριουδάκι. Ο ανηφορικός τσιμεντόδρομος καταλήγει στην νότια άκρη του βουνού στο μοναστήρι της, σε μια θέση με εκπληκτική θέα. Σαν από αεροπλάνο θα θαυμάζετε κάτω τον Κότρωνα και την Προσηλιακή Μάνη.

Η μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρα Γωνέας βρίσκεται πολύ κοντά στο χωριουδάκι Γωνέα και είναι εν μέρει αναστηλωμένη. Διατηρεί εξαιρετικά την αρχιτεκτονική της φυσιογνωμία και γύρω από την πλακόστρωτη αυλή σώζονται παλιά κελιά, πολλές λίθινες σκάλες, θυρίδες και τοξωτά ανοίγματα, ενώ στο βόρειο μέρος υπάρχουν εκτενείς οχυρώσεις με επάλξεις και πολεμίστρες.

Η... ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΗ ΜΟΝΗ ΓΩΝΕΑΣ

Η… ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΗ ΜΟΝΗ ΓΩΝΕΑΣ

Από εκεί η θέα αληθινά κόβει την ανάσα! Το καθολικό είναι ένα από τα ομορφότερα εκκλησιαστικά μνημεία της Μάνης και είναι στολισμένο με ένα πολύ μεγάλο πλήθος τοιχογραφιών πολύ καλά διατηρημένων με χρώματα που λάμπουν ολοζώντανα! Υπάρχουν δύο στρώματα τοιχογραφιών και χρονολογούνται πιθανώς στον 14ο αιώνα, εποχή που χτίστηκε η εκκλησία.

Ο ΠΕΙΡΑΤΗΣ ΤΣΑΤΣΑΡΟΥΝΟΣ ΚΑΙ Η ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΟΥ
Ψηλά μέσα στις βουνοπλαγιές του Σαγιά υπάρχει ένα μικρό και άγνωστο χωριουδάκι. Λέγεται Πέπο και σήμερα μόλις μια χούφτα σπιτάκια μένουν όρθια και η παλιά, λιτή εκκλησία της Παναγίας μισοθαμμένη στο χώμα.

Η ΒΥΘΙΣΜΕΝΗ ΤΕΥΘΡΩΝΗ

Η ΒΥΘΙΣΜΕΝΗ ΤΕΥΘΡΩΝΗ

Οι παραδόσεις της Μάνης λένε πως εδώ στο μικρούλι Πέπο ζούσε ο μεγάλος και φοβερός πειρατής Τσατσαρούνος, ο οποίος κατέβαινε από τη χαράδρα δυτικά του χωριού ως το Δίπορο και τους Μπουλαριούς και από εκεί στη θάλασσα και κούρσευε τα πλοία (πάντως στο χωριό διατηρείται ακόμη το επώνυμο Τσατσαρούνος).

Λίγο ψηλότερα από το Πέπο στην άκρη του γκρεμού, βρίσκεται το χωριό Λεοντάκης (ή Λεοντάκι ή Λιοντάκι) με τους χαρακτηριστικούς δίδυμους πύργους των Γουνελάδων (οι οποίοι ερειπώνουν) από τους οποίους το δειλινό στον Μεσσηνιακό κόλπο είναι συγκλονιστικό! Δίπλα ακριβώς στο Λιοντάκι βρίσκονται τα Μουντανίστικα, χωριό που διατηρεί ένα μοναδικό χρώμα και μια αρχιτεκτονική αρχετυπική.

Για να ανακαλύψετε την κρυφή γειτονιά του πειρατή Τσατσαρούνου ακολουθείτε τον κεντρικό δρόμο από Κυπάρισσο-Άλικα προς Προσηλιακή Μάνη και στρίβετε αριστερά εκεί όπου θα δείτε μια πινακίδα που γράφει «Λιοντάκη» και έχει μια ζωγραφισμένη κορώνα. Ανηφορίζετε ένα πολύ στενό ασφαλτόδρομο μέσα σε ένα φανταστικό τοπίο με μυριάδες ζωνάρια ξερολιθιές να κατρακυλούν τις απότομες πλαγιές, και από πάνω τους μια γραμμή από μανιάτικους πύργους χτισμένους στη σειρά. Φτάσατε….

ΠΩΣ ΦΤΙΑΧΤΗΚΕ ΕΝΑ ΧΩΡΙΟ
Το 1870 ο Μιχάλης Κατσιμαντής έφτιαξε πάνω στα βράχια που βρίσκεται σήμερα ο Γερολιμένας ένα εμπορικό συγκρότημα (με πύργο, αποθήκες και σπίτια) το οποίο ολοκλήρωσε ο ανιψιός του Θεόδωρος Κυρίμης. Το συγκρότημα εξελίχθηκε με τα χρόνια σε χωριό αλλά και έγινε ο πυρήνας ανάπτυξης του όρμου του Γερολιμένα, ο οποίος από τότε εξελίχθηκε σε σπουδαίο διαμετακομιστικό κέντρο της Μέσα Μάνης. Εδώ φορτώνονταν τα μανιάτικα προϊόντα για τις ξένες αγορές.

Το 1875 μάλιστα το ατμόπλοιο της γραμμής Καλαμάτα … Πειραιάς έπιασε για πρώτη φορά εδώ λιμάνι. Στο παλιό εμπορικό συγκρότημα Κατσιμαντή στεγάζεται σήμερα το ξενοδοχείο «Κυρίμαι», το οποίο διατηρεί άψογα την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του υπεραιωνόβιου εμπορικού κέντρου. Από τα μπαλκόνια του θα δείτε ένα τοπίο αξέχαστο, ιδιαίτερα το ξημέρωμα όταν οι θεόρατοι γρανίτες του Κάβο Γκρόσσο βάφονται ρόδινοι. Ο Γερολιμένας δε, είναι τόσο γραφικός που θα σας θυμίσει σικελικό χωριό. Αλλωστε βρίσκεται στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος με τη Σικελία!

Η ΓΙΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΡΙΔΑΣ
Γιαλιά λέγεται ο μικρός αμμώδης όρμος νότια του Γερολιμένα. Είναι ερημικός και μόνο το ξωκλήσι του Αϊ-Νικόλα και δυο-τρεις έρημοι πύργοι ορίζουν το άγριο τοπίο. Κι όμως, για τη Γιαλιά είχε κάποτε ξεσπάσει μια πολύ μεγάλη βεντέτα ανάμεσα στα σόγια των Μαντουβαλαίων και των Μαυρομιχαλαίων. Οι Μαντούβαλοι ήταν πολύ μεγάλο σόι που κατοικούσε στους κοντινούς Μπουλαριούς και κυρίως στο Δίπορο, όπου είχαν και τους πύργους τους, κοντά στον περίφημο Αϊ-Στράτηγο, ένα αριστούργημα της βυζαντινής αρχιτεκτονικής του 11ου αιώνα.

Οι Μαντούβαλοι του Δίπορου είχαν μεγάλη διαμάχη με τους Μαυρομιχαλαίους για την κυριαρχία στη Γιαλιά, όπου βρισκόταν το λιμάνι των Μπουλαριών. Το μικρό αλλά καλά προστατευμένο από τους βοριάδες λιμανάκι παραδοσιακά ελεγχόταν από τους Μαντουβαλαίους οι οποίοι για να παρέχουν προστασία στα πλοία ζητούσαν ένα είδος δασμού. Γι’ αυτό τον λόγο ξέσπασε η φοβερή διαμάχη με τους Μαυρομιχάληδες. Η οποία όμως τελείωσε με τον γάμο μιας Μαντούβαλου με έναν Μαυρομιχάλη, σφραγίζοντας με ένα αίσιο τέλος τη βεντέτα. Εκτός από τη γραφικότητα του τοπίου στη Γιαλιά θα βρείτε και μια μικρότατη αμμουδιά με καθαρά νερά.

Η ΚΥΡΙΑΚΗ Η ΑΔΙΚΙΩΤΗ…
Η Λάγια, είναι ένα από τα ομορφότερα χωριά της Μάνης, με πολλούς πύργους, παλιά πυργόσπιτα, βυζαντινές εκκλησίες και σπίτια με λιθανάγλυφα στις πόρτες, τους τοίχους και τα ανώφλια. Ενα από τα πιο κρυφά μυστικά του χωριού είναι το παλιό καφενεδάκι του Μπέη. Εξωτερικά δεν δείχνει σπουδαίο κι έτσι μπορεί και να το προσπεράσετε.

Μέσα όμως ξετυλίγεται ένας μαγικός κόσμος: παλιές φωτογραφίες στους τοίχους, μαχαίρια κρεμασμένα, παλιά κάδρα, κομπολόγια, γκλίτσες, κοχύλια, προτομές, πίνακες και πάμπολλες λαϊκές ζωγραφιές στους τοίχους. Η κυρα-Βασίλω Γεωργαρίου που το λειτουργεί έχει έναν γιο γλύπτη και ένα γιο ζωγράφο και αυτοί διακόσμησαν το μαγαζί. Σ’ έναν τοίχο υπάρχει ζωγραφισμένη η ιστορία της Κυριακής της Αδίκιωτης. Ιδού πως τη διηγείται η κυρα-Βασίλω:

«Τα παλιά τα χρόνια ήταν στο χωριό μια κοπέλα, η Κυριακή, με ωραία μαύρα μακριά μαλλιά. Οταν ήταν είκοσι χρονών τη ζήτησε κάποιος αλλά ο αδελφός της δεν του την έδωσε. Τότε αυτός παραφύλαξε την κοπέλα και της έκοψε τα μαλλιά. Εκείνη από την ντροπή της, αυτοκτόνησε. Ο αδελφός της για εκδίκηση ξεκλήρισε την οικογένεια του άλλου. Ο αδελφός της έκλαιγε στο μνήμα της και έλεγε ‘ε.. Κυριακή μου αδίκιωτη’…».

ΠΟΥ ΗΠΙΕ ΝΕΡΟ Ο ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ;
Ηπιε σε ένα πηγάδι στο Πύρριχο, ένα ωραίο χωριό στη διαδρομή Αρεόπολη … Κότρωνας. Ο Παυσανίας πέρασε από εδώ και αναφέρει το αρχαίο πόλισμα ως «η Πύρριχος». Μάλιστα βρήκε στην αρχαία πόλη δύο ιερά τα οποία είχαν σχέση με την εκστρατεία των Αμαζόνων που φαίνεται πως έφτασαν μέχρι εδώ.

Το ένα ιερό ήταν αφιερωμένο στην Ασταρτεία Άρτεμη και το άλλο στον Αμαζόνιο Απόλλωνα, ενώ τα ξόανα των θεών ήταν φερμένα από την ιδιαίτερη πατρίδα των Αμαζόνων, τις όχθες του ποταμού Θερμώδοντα, στον Εύξεινο Πόντο.

Πού ήταν η αρχαία Πύρριχος; Σε όλο το νότιο λόφο απέναντι από το χωριό, αλλά και στα βόρεια γύρω από το χωριό. Αν θέλετε να δείτε κάτι που να τη θυμίζει, ψάξτε τα δύο παλιά πηγάδια στον Πύρριχο … το ένα από τα οποία βρίσκεται κοντά στον κεντρικό δρόμο.

Πιθανότατα σ’ ένα από αυτά να ήπιε νερό ο Παυσανίας. Το χωριό είναι ένα από τα γραφικότερα της Μάνης και τα πυργόσπιτά του είναι παλιά, αλλά ερειπωμένα τα περισσότερα.

Ο Πύρριχος σήμερα διατηρεί το αρχαίο του όνομα (αν και μέχρι το 1928 λεγόταν και Καβάλος).

ΤΟ ΤΗΓΑΝΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΥΚΕΣ
Η μικρή πεζοπορική διαδρομή μέχρι τη χερσόνησο Τηγάνι από το μονοπάτι που ξεκινάει στην Αγία Κυριακή είναι σύντομη και εύκολη και περνάει από μοναδικής ομορφιάς τοπία. Στην άκρη του ακρωτηρίου βρίσκεται το αρχαιότερο κάστρο της Μάνης, το κάστρο της Μαΐνης. Το κάστρο χτίστηκε επί Ιουστινιανού και ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής. Μελετητές υποστηρίζουν ότι χτίστηκε αργότερα, τον 9ο αιώνα, από τον Βασίλειο Α’ τον Μακεδόνα. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι ό,τι έμεινε από το κάστρο που έχτισε ο Φράγκος πρίγκιπας του Μοριά Γουλιέλμος Β’ Βιλλεαρδουίνος, στα 1248.

Σώζονται ως σήμερα κάποια τμήματα των τειχών, από διάφορες εποχές: τμήματα του μεσαιωνικού και του Ιουστινιάνειου τείχους όπως και αρχαίο τείχος με κυκλώπεια τοιχοδομία. Διατηρούνται επίσης μερικές δεξαμενές, κάποιες καμάρες, άφθονοι λιθοσωροί, τάφοι παλαιότεροι του 7ου αιώνα και ίχνη δύο παλαιοχριστιανικών βασιλικών του 5ου- 6ου αιώνα.

Αξίζει να έρθετε ως εδώ, όχι μόνο για τα ιστορικά ερείπια, αλλά για το άγριο τοπίο και τις ιστορικές αλυκές στο Τηγάνι, απ’ όπου οι Μανιάτες έβγαζαν αλάτι για πολλούς αιώνες. Ήταν μια από τις σκληρότερες δουλειές και την έκαναν οι πιο εξαθλιωμένοι οικονομικά μανιάτες, οι «αχαμνόμεροι». Τις αλυκές θα τις δείτε στα δεξιά σας καθώς περπατάτε για το κάστρο, δίπλα σε ερείπια πετρόκτιστων κτισμάτων. Είναι πολλές και η παράδοση λέει ότι υπάρχει μια αλυκή για κάθε ημέρα του χρόνου.

ΤΑ ΜΕΓΑΛΙΘΙΚΑ ΤΗΣ ΧΑΡΟΥΔΑΣ
Από τα κτίρια της Μάνης τα πιο κοντινά στο πανάρχαιο αρχιτεκτονικό παρελθόν της, είναι τα μεγαλιθικά κτίρια. Είναι χτισμένα με αρχέγονους τρόπους (συχνά είναι ξερολιθικές κατασκευές) και μάλιστα με ιδιαίτερα μεγάλες ακανόνιστες πέτρες.

Είναι μάλλον άκομψα και χοντροκομμένα και βρίσκονται διάσπαρτα σε διάφορες περιοχές. Κάποια εντυπωσιακά δείγματα θα δείτε στο χωριό Χαρούδα.

Στην Πάνω Χαρούδα υπάρχει ο επιβλητικός ναός του Σωτήρα, που βρίσκεται δίπλα στο δρόμο. Δεν έχει στέγη, και αν μπείτε στο εσωτερικό του θα θαυμάσετε μια εντελώς αλλόκοτη αρχιτεκτονική με θηριώδεις πέτρες που έχουν στηθεί χωρίς να χρησιμοποιηθεί συνδετικό υλικό. Παρατηρήστε τα μεγαλιθικά της Χαρούδας με προσοχή. Είναι οι προπάτορες της θαυμαστής μανιάτικης αρχιτεκτονικής.

ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΤΩΠΑΓΚΙ;
Κατωπάγκι λένε οι Μανιάτες όλη τη χερσόνησο δυτικά από το Μέζαπο και ως τον Γερολιμένα, επειδή εκεί «κάτω απαγκιάζει» ο αέρας. Θα το βρείτε και ως Κατωπάγγι. Είναι μια από τις πιο γοητευτικές περιοχές της Αποσκιερής Μάνης, κάποτε πυρήνας της πιο σκληρής βεντέτας. Μέσα στους σκεπασμένους με ελιές χαμηλούς λόφους που κυριαρχούν στο Κατωπάγκι υψώνονται σαν πέτρινες λόγχες οι πύργοι των μικρών μανιάτικων χωριών.

Τόπος ερημικός και υποβλητικός παραμένει άγνωστος στους περισσότερους ταξιδιώτες της Μάνης. Η διαδρομή σας μπορεί να ξεκινήσει από την Ανω Γαρδενίτσα, να συνεχίσετε στο Σταυρί και φτάσετε στα Πάγκια, στον Τροχάλακα και στον Κούνο, να περάσετε από την Κιππούλα με τη διπλή εκκλησία (Αγιος Δημήτριος και μέσα του η βυζαντινή Αγία Παρασκευή) και να φτάσετε ως τα Κέρια, τον Καλόπυργο και το Δρυ ως την Οχιά.

Σχεδόν σε όλα τα χωριά θα βρείτε πολλά σημαντικά βυζαντινά μνημεία και μια μοναδική ατμόσφαιρα.

ΔΙΑΣΧΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΞΟΥΜΕΡΟ
Αλλη μια περιοχή το όνομα της οποίας δεν υπάρχει στους χάρτες και βρίσκεται στα δυτικά του κεντρικού δρόμου μετά τον Πύργο Διρού.

Ο δρόμος ανηφορίζει μέσα στα σκίνα και τους ελαιώνες χαρίζοντάς σας εξαιρετική θέα προς τη θάλασσα και τα χωριά. Θα περάσετε στον Φραγκούλια και στη συνέχεια στο Δρύαλο όπου θα δείτε το εκκλησάκι των Αγίων Γεωργίου και Αικατερίνης του 13ου αιώνα.

Θα συνεχίσετε στην Παλαιόχωρα και στη Βάμβακα, όπου αξίζει να ανηφορίσετε έξω από τα σπίτια του χωριού και να δείτε τον θαυμάσιο ναό του Αγίου Θεοδώρου του 1075.

Μετά το Μπρίκι καταλήγετε στη Μίνα, που είναι το μεγαλύτερο χωριό απ’ όλα στην περιοχή, πολύ όμορφο με εντυπωσιακούς πύργους και παμπάλαιες εκκλησίες, ενώ ψηλότερα θα βρείτε τον πυργοβριθή Πολεμίτα (το όνομά του είναι δωρικό) απ’ όπου θα απολαύσετε υπέροχο δειλινό.

Ο ΑΓΙΟΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΣ
Η Γέρμα είναι ένα από τα λιγότερο γνωστά χωριά της Μέσα Μάνης. Είναι μικρό αλλά ιδαιτέρως όμορφο και στον κεντρικό δρόμο μέσα στο χωριό θα δείτε τον πολύ όμορφο βυζαντινό ναό του Αγίου Νικολάου του 11ου αιώνα, στους τοίχους του οποίου έχουν ενσωματωθεί αρχαία μάρμαρα.

Ο ναός διατηρεί εντυπωσιακή τη βυζαντινή του αρχιτεκτονική και είναι πολύ χαριτωμένος και καλαίσθητος. Δίπλα ακριβώς, στη μικρή πλατειούλα βρίσκονται μνημεία επιφανών τέκνων του χωριού, από τα οποία ξεχωρίζει ο ηρωικός Νικόλαος Τσοτάκος (ή «καπετάν Γέρμας») ο οποίος σκοτώθηκε πολεμώντας στον Μακεδονικό Αγώνα το 1907 (προς τιμήν του ονομάστηκε Γέρμας το χωριό Λόσνιτσα της Καστοριάς όπου σκοτώθηκε).

Η ΚΟΙΤΑ, Η ΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΥΚΛΙΑΝΙΚΟ
To Νικλιάνικο είναι κυρίως η περιοχή της Κοίτας και της Νόμιας, όπου τον 14ο αιώνα εγκαταστάθηκαν οι διωγμένοι από το Νύκλι της Αρκαδίας αρχοντάνθρωποι και έφεραν νέα ήθη και έθιμα τα οποία σφράγισαν τον μανιάτικο τρόπο ζωής. Τότε οργανώθηκε μια φεουδαρχική ιεραρχία σε πατριές, τότε άρχισαν να χτίζονται οι πρώτοι πύργοι για να πολεμάνε οι νυκλιάνοι με τους ντόπιους και μεταξύ τους για κυριαρχία (οι νικητές ήταν οι «μεγαλογέννητες» και οι χαμένοι οι «αχαμνόμεροι»).

Η Κοίτα θεωρείται τόπος όπου διαμορφώθηκαν ως αμυντικά κτίσματα οι μανιάτικοι πύργοι και τα πυργόσπιτα και σήμερα είναι ένα από τα ομορφότερα χωριά της Μέσα Μάνης γεμάτο σοκάκια με επιβλητικούς πύργους (γι’ αυτό πολλοί λένε την Κοίτα «πολυπυργού»), οργανωμένους σε γειτονιές μεγάλων σογιών, μεταξύ των οποίων οι βεντέτες συνεχίζονταν μέχρι τον 20ό αιώνα. Στα 1870 μάλιστα χρειάστηκε να επέμβει στρατός για να σταματήσει τα φονικά!

Η ονομασία του χωριού πιθανότατα προέρχεται από τη λέξη citta, που σημαίνει πόλη, και είναι κατάλοιπο από τα χρόνια της Φραγκοκρατίας στη Μάνη. Από την άλλη πλευρά του κεντρικού ασφαλτόδρομου βρίσκεται η Νόμια, χωριό μικρότερο, αλλά εξίσου γοητευτικό, με αρκετούς πύργους (Πατσιλινάκου, Μιχαλακάκων κλπ.). Απέναντι από την παλιά εκκλησία του Ταξιάρχη της Νόμιας θα δείτε τον θρυλικό Πύργο του Μεσίσκλη που ήταν λοχαγός του Οθωνα και Μανιάτης πολέμαρχος. Είναι ίσως ο αρχαιότερος σωζόμενος πύργος της Μάνης (πιθανώς του 14ου αιώνα) και δυστυχώς και αυτός ερειπώνει.

Ο ΠΥΡΓΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΑΚΟΥ
Είναι ένας από τους ψηλότερους πύργους της Μάνης και από τους καλύτερα διατηρημένους. Έχει ύψος 18,5 μέτρα και έχει 5 ορόφους με το ισόγειο και 6 με το λιακό (την ταράτσα). Ξεκίνησε να χτίζεται το 1810 και ολοκληρώθηκε το 1835 (οι ημερομηνίες των σταδίων κατασκευής είναι χαραγμένες στους γωνιόλιθους του κάθε ορόφου). Ο πύργος όσο ανεβαίνει στενεύει: από τα 9,8 τ.μ. του ισογείου φτάνει στα 6,2 τ.μ. στον τελευταίο όροφο. Η μετακίνηση εσωτερικά είναι πολύ στενάχωρη και μόνο οι ντουφεκότρυπες και λίγα μικρά παράθυρα υπάρχουν ως ανοίγματα. Αν πετύχετε τον κύριο Κυριάκο Παντελεάκο εκεί ζητήστε του να σας δείξει τον πύργο του. Αν αντέξετε και ανέβετε ως το λιακό θα δείτε θέα που θα σας μείνει αξέχαστη! Το Φλομοχώρι απλώνεται εντυπωσιακό και θα δείτε τους μεγάλους πύργους Κυριακόγιαννη, Τσιλιβάκου, Ριζεάκου Θεοδωράκου, Καλαγιάκου, Αναστασάκου και άλλους να υψώνονται ολόγυρα.

ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΟΥ ΣΑΓΓΙΑ
Για να δείτε το πιο πράσινο κομμάτι ενός γυμνού άνυδρου βουνού θα πρέπει να κάνετε τη μεγαλύτερη (16 χλμ.) και πιο ενδιαφέρουσα off road διαδρομή της Μάνης, που διασχίζει τον επιβλητικό όγκο του Σαγγιά.

Η διαδρομή ξεκινάει από την Κοκκάλα (στην Προσηλιακή Μάνη), ανηφορίζει ως τα Παχιάνικα, όπου πιάνετε τον χωματόδρομο.Αρχικά κινείστε ελαφρά ανηφορικά ανάμεσα σε φασκομηλιές, χαμηλή βλάστηση κι ένα εντυπωσιακό βραχώδες τοπίο. Παραπάνω χάνεται η θέα στη θάλασσα και εμφανίζονται τα πρώτα «σημάδια» πρασίνου.

Στα επόμενα χιλιόμετρα το τοπίο μεταμορφώνεται και τη θέση του ξερού, άνυδρου και πετρώδους εδάφους παίρνουν οι φτέρες, οι καστανιές, οι καρυδιές, αλλά και οι πεζούλες που είναι χτισμένες στις γύρω πλαγιές και μαρτυρούν πως παλιότερα οι κάτοικοι εκμεταλλεύτηκαν τα νερά που υπήρχαν στην περιοχή και καλλιέργησαν το έδαφος. Η μαγική η εικόνα του καταπράσινου τοπίου έρχεται σε αντίθεση με τις γυμνές κορυφές του βουνού που ξεπροβάλλουν τριγύρω.

Ανηφορίζοντας θα περάσετε από τις θέσεις Λάκκοι και Αγριόκαμπος, και θα φτάσετε στο ψηλότερο σημείο της διαδρομής (660 μ. υψόμετρο περίπου). Από εκεί θα αρχίσετε να κατηφορίζετε απολαμβάνοντας μια καταπληκτική θέα στο Κατωπάγκι, το Τηγάνι και το Κάβο Γκρόσο. Συνεχίζετε επάνω στον χωματόδρομο και σύντομα θα βγείτε σε ασφαλτοστρωμένο δρόμο, ο οποίος …αν στρίψετε δεξιά…, θα σας οδηγήσει στη Μίνα.

http://www.ethnos.gr/default.asp

Θα θέλαμε το σχόλιο σας:

Σχόλια

Σχετικά με Όμορφη Μάνη

H Iστοσελίδα Όμορφη Μάνη έχει σαν στόχο να αναδείξει σε ένα πιο ευρύ κοινό την ιστορία και τις φυσικές ομορφιές της Μάνης.Ειδήσεις, φωτογραφίες, κοινωνικές εκδηλώσεις που αφορούν την Μάνη , μπορείτε να μας τα αποστείλετε στο mail omorfimani@gmail.com και εμείς θα τα δημοσιεύσουμε άμεσα με την αναφορά της πηγής.Σας ευχαριστούμε για την επίσκεψη.

Δείτε όλα τα άρθρα του/της Όμορφη Μάνη →

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *